ملزومات طرحواره درمانی گروهی: تعداد اعضا، قوانین، فضای گروه وسایل مورد استفاده

طرحواره‌ درمانی گروهی یک سیستم درمانی یکپارچه است که در آن ساختار گروه، قوانین، نقش درمانگران، شیوه‌ی پذیرش بیماران، فضای فیزیکی و حتی ابزارهای اتاق درمان، همگی در خدمت فعال‌سازی و تقویت «بزرگسال سالم» و ترمیم نیازهای هیجانی برآورده‌نشده قرار می‌گیرند.

این مقاله تلاشی است برای ارائه‌ی یک تصویر کامل از ملزومات طرحواره درمانی گروهی، به صورت عملی و بالینی، به‌گونه‌ای که درمانگران بتوانند آن را هم به‌عنوان مرجع نظری و هم راهنمای اجرایی مورد استفاده قرار دهند.

اندازه‌ی گروه

اندازه‌ی ایده‌آل گروه، هشت بیمار با حضور دو درمانگر است. با این وجود، گروه‌های ۱۰ تا ۱۲ نفره نیز قابل اجرا هستند به شرطی که درمانگران گروه تجربه‌ی بسیار بالایی داشته باشند.

اگر تنها یک درمانگر حضور دارد، بهتر است تعداد بیماران شش نفر باشد. با این حال، در عمل با موقعیت‌هایی مواجه بوده‌ایم که در آن‌ها ۱۲ بیمار تنها با یک درمانگر کار کرده‌اند. بنابراین وجود دو درمانگر به صورت قطعی از ملزومات طرحواره درمانی گروهی نیست.

در واقع، سطح رشدی گروه، میزان توانمندی ذهنیت «بزرگسال سالم» درمانجویان، و ترکیب گروه، اهمیت بیشتری نسبت به صرفِ تعداد اعضا دارد. اما به صورت کلی، در بسیاری از موارد، الزامات عملی محیط‌های بالینی تعیین‌کننده‌ی تعداد اعضای گروه هستند.

بسته یا باز بودن گروه

در اجرای مطالعات پژوهشی، بهتر است گروه‌، بسته باشد؛ اما در کار بالینی، گروه‌های باز بهتر هستند. یکی از مزایای گروه‌های بسته این است که درمانجویان همزمان مطالب را می‌آموزند و برای مدت طولانی‌تری در کنار یکدیگر باقی می‌مانند که این امر می‌تواند به انسجام گروهی کمک کند.

با این حال، مزایای درمانی قابل‌توجهی نیز در گروه‌های باز مشاهده شده است؛ به‌ویژه زمانی که بیمارانی که در زمان اول پذیرفته شده‌اند، نقش «خواهر یا برادر بزرگ‌تر» یا «منتور» را برای بیماران تازه‌وارد ایفا می‌کنند.

اعضای «ارشد» گروه در این موقعیت‌ها فرصت تجربه‌ی شایستگی و توانمندی پیدا می‌کنند؛ تجربه‌ای که می‌تواند به تغییرات مثبت در طرحواره‌های نقص و شکست کمک کند.

در مقابل، بیماران تازه‌وارد می‌توانند تجربه‌ای ترمیم‌کننده برای ذهنیت «کودک آسیب‌پذیر» خود داشته باشند؛ تجربه‌ی داشتن یک خواهر یا برادر بزرگ‌ترِ حمایتگر و ارضای نیاز به پذیرش و ارتباط.

پیشنهاد می‌شود که افزودن بیماران جدید به گروه‌های بازِ در حال اجرا، به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده انجام شود. هنگام اضافه‌کردن اعضای جدید، ترجیحاً حداقل دو نفر همزمان وارد گروه شوند تا برای حمایت در فرآیند ورود، یک «همراه» داشته باشند.

در صورت ریزش زودهنگام اعضا، می‌توان طی چهار هفته‌ی نخست شکل‌گیری گروه، درمانجویان جایگزین را اضافه کرد. در محیط‌های بستری، پذیرش همزمان هشت بیمار می‌تواند دشوار باشد. یکی از راه‌حل‌ها این است که درمانجویان به صورت چهار نفره اضافه شوند تا تعداد درمانجویان جدید و اعضای قدیمی گروه برابر باشد.

ارزیابی و آشنایی

به‌عنوان بخشی از فرایند ارزیابی برای ورود به برنامه، درمانجویان یک یا دو جلسه‌ی فردی با یکی از اعضای تیم درمان خواهند داشت. در این جلسات، بر اساس معیارهای برنامه و با توجه به بافت اجرایی (کلینیکی یا بستری)، ارزیابی می‌شوند که آیا شرایط لازم برای ورود به برنامه را دارند یا خیر.

درمانجویان پیش از این جلسات، نسخه‌ی کوتاه پرسشنامه‌ی ذهنیت‌های طرحواره‌ای را تکمیل کرده‌اند و از آن‌ها خواسته می‌شود این پرسشنامه را به جلسه (یا جلسات) ارزیابی بیاورند. این ابزارها به تعریف اهداف درمان در طرحواره‌درمانی کمک می‌کنند.

در این مرحله، انگیزه‌ی بیمار و توانایی او برای تعهد به دوره‌ی درمان نیز—از نظر روان‌شناختی و عملی—بررسی می‌شود. ما تلاش می‌کنیم مطمئن شویم که بیمار انتظار جابه‌جایی مکانی، تغییر شغل یا تغییرات عمده‌ی سبک زندگی (مانند ازدواج یا تولد فرزند) را ندارد که بتواند مشارکت او در برنامه را مختل کند.

در این جلسات، به‌روشنی جدیت تعهدی که بیمار نسبت به گروه می‌پذیرد—و تعهدی که ما نسبت به او داریم—توضیح داده می‌شود و درباره‌ی اثرات منفی ترک زودهنگام اعضا بر گروه صحبت می‌کنیم.

به‌عنوان بخشی از آماده‌سازی درمانجویان برای درمان، نتایج پرسشنامه‌ی ذهنیت‌ها را به‌طور خلاصه مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چرا گروه درمانی برای آن‌ها مناسب است.

لازم است اطلاعات کافی درباره‌ی هر درمانجو داشته باشیم تا بتوانیم به‌طور مشخص توضیح دهیم که گروه‌درمانی چه منافعی برای او خواهد داشت. هدف ما این است که اطلاعات لازم را در اختیارشان بگذاریم تا بتوانند بر اساس آن، تعهدی آگاهانه نسبت به گروه ایجاد کنند.

ما درباره‌ی هرگونه تجربه‌ی قبلی آن‌ها از گروه‌درمانی—چه مثبت و چه منفی—سؤال می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که طرحواره‌ درمانی گروهی چگونه است و چرا احتمالاً تجربه‌ای متفاوت خواهد بود. هدف ما ایجاد امید نسبت به طرحواره درمانی گروهی است؛ بنابراین توضیح می‌دهیم که این رویکرد چگونه به افراد با مشکلات مشابه کمک کرده، نتایج امیدوارکننده‌ی پژوهش‌های در حال انجام چیست و تجربه‌های بالینی خودمان چه بوده است.

نگرانی‌ها و ترس‌های درمانجویان را معتبر می‌شماریم، درباره‌ی آن‌ها گفت‌وگو می‌کنیم و تلاش می‌کنیم اطمینان‌بخشی لازم را ارائه دهیم.

همچنین برخی از دشواری‌هایی را که درمانجویان معمولاً در مراحل اولیه‌ی گروه تجربه می‌کنند—به‌دلیل فعال‌شدن ذهنیت‌های مقابله‌ای ناسازگار و ذهنیت‌های والد ناکارآمد—توضیح می‌دهیم و به آن‌ها اطلاع می‌دهیم که این مسائل در خود گروه مورد کار قرار خواهند گرفت.

آگاه کردن درمانجویان از این احساسات و این‌که معمولاً با گذشت زمان فروکش می‌کنند، به آن‌ها کمک می‌کند در صورت بروز این تجربه‌ها، معنای آن‌ها را بهتر درک کنند. این کار همچنین احتمال واکنش افراطی به چالش‌های طبیعیِ اوایل درمان را کاهش می‌دهد.

درباره‌ی امیدها و انتظارات درمانجویان از گروه صحبت می‌کنیم و آن‌ها را از میزان رضایت بالای بیماران قبلی و اثرات مثبت بسیار قابل‌توجهی که در پژوهش‌ها گزارش شده است، آگاه می‌سازیم. در ادامه، نمونه‌ای از شیوه‌ای که ما به موضوعات شایعی مانند ناراحتی اولیه و اجتناب می‌پردازیم، ارائه می‌شود.

نمونه‌ی از گفتگوی درمانگر

گروه‌درمانی با درمان فردی متفاوت است و در آغاز نیاز به سازگاری‌های اولیه دارد که کل گروه باید آن‌ها را طی کند. لازم است اعضای گروه یکدیگر را بشناسند، مشخص کنند چگونه می‌خواهند با هم کار کنند و با احساسات ناخوشایندی که ممکن است همهٔ ما در طول این فرایند تجربه کنیم روبه‌رو شوند.

اگر تجربه‌های اولیه‌ی شما از گروه‌ها—برای مثال در خانواده، مدرسه یا محله—دشوار بوده باشد، ممکن است زمانی که گروه در ابتدا برایتان سخت یا ناراحت‌کننده به نظر می‌رسد، میل شدیدی به ترک آن پیدا کنید. این نوع اجتناب، به‌عنوان راهی برای کنارآمدن با هیجان‌های ناخوشایند، در واقع یکی از پاسخ‌های مقابله‌ای ناسازگار است که ما دقیقاً روی آن در گروه کار خواهیم کرد، زیرا شما را در وضعیت فعلی‌تان گرفتار نگه می‌دارد.

بنابراین، اگر چنین واکنشی را تجربه کردید و آن را در گروه مطرح کنید، می‌توانیم درباره‌اش صحبت کنیم و راه‌های سالم‌تری پیدا کنیم تا احساس راحتی بیشتری داشته باشید.

آنچه توصیف شد، یکی از فرصت‌های مهمی است که گروه در اختیار شما قرار می‌دهد. با گذشت زمان و با کمک درمانگران، افراد به این احساس می‌رسند که درک می‌شوند، از حمایت هیجانی برخوردارند و به نوعی حس تعلق دست می‌یابند که همیشه به آن نیاز داشته‌اند اما پیش از این تجربه‌اش نکرده‌اند.

همین نوع تعلق است که می‌تواند بخشی از احساس خلأ یا پوچی‌ای را که ممکن است تجربه کنید، پُر کند. به این ترتیب، گروه می‌تواند به نوعی «خانواده‌ی سالم» تبدیل شود؛ خانواده‌ای که در آن بخش‌های کودکانهٔ شما—که در دوران رشد، نیازهای طبیعی و سالمشان برآورده نشده—می‌توانند نیازهایی مانند اعتباربخشی، پذیرش، دوست‌داشته‌شدن و موارد مشابه را دریافت کنند و «کودک کوچکِ درون» شما امکان ترمیم و بهبود پیدا کند.

معمولاً حدود شش جلسه زمان لازم است تا فرد در هر گروهی احساس راحتی نسبی پیدا کند و بر اهمیت این نکته تأکید می‌کنیم که در این بازه نباید تصمیم به ترک گروه گرفته شود. همچنین در همین بخش، الزامات مربوط به حضور و غیبت در برنامه توضیح داده می‌شود.

از درمانجویان خواسته می‌شود اگر قادر به شرکت در جلسه‌ای نیستند، با فرد مشخص‌شده‌ای تماس بگیرند. اگر تماس نگیرند، با آن‌ها تماس گرفته خواهد شد. این تماس‌گرفتن‌ها عمدتاً توسط خود اعضای گروه انجام می‌شود. نقشِ پاسخ‌گویی به تماس‌ها و تماس‌گرفتن با اعضایی که جلسه‌ای را از دست داده‌اند، به‌صورت ماهانه میان درمانجویان به‌طور چرخشی جابه‌جا می‌شود.

اگر یکی از اعضای گروه دستورالعمل‌های مربوط به حضور را رعایت نکند، لازم است این موضوع در خودِ گروه با او مطرح شود (یا اگر مشکل، عدم حضور است، حتی ممکن است در غیاب او درباره‌اش صحبت شود). گروه در نحوه‌ی برخورد با این مسئله نظر و مشارکت دارد.

رویکرد پیشنهادی این است که ابتدا از «مواجهه‌ی همدلانه» استفاده شود و در صورت لزوم، حدگذاری صورت گیرد. طبیعتاً در همه‌ی این واکنش‌ها باید دلیل غیبت‌ها در نظر گرفته شود. برای مثال، عضوی که بستری شده، بیمار است یا از یکی از اعضای خانواده یا دوستان بیمار مراقبت می‌کند، باید واکنشی متفاوت از عضوی دریافت کند که می‌گوید: «یادم رفت»، «حوصله نداشتم بیایم» یا «به‌جایش رفتم سینما».

یکی از تکنیک‌هایی که می‌توان برای انتقال این پیام به عضو غایب به کار برد—این‌که او برای گروه مهم است و غیبتش بر گروه اثر می‌گذارد—این است که همه‌ی اعضا یادداشتی بسیار کوتاه در همین مضمون بنویسند. این یادداشت‌ها هنگام بازگشت عضو غایب، روی صندلی او گذاشته می‌شود. چه این کار به‌دلیل احساس پشیمانی سالم نسبت به غیبت باشد (مثلاً در مورد بیماری که آن روز ترجیح داده خواب بماند) و چه برای اطمینان‌بخشی به یک بیمار اجتنابی، این راهبرد در عمل باعث کاهش غیبت‌ها می‌شود.

قوانین پایه‌ای طرحواره درمانی گروهی

یکی از مهم‌ترین ملزومات طرحواره درمانی گروهی مربوط به قوانین گروه است. در نخستین جلسه‌ی آشنایی، یک نسخه از «قوانین پایه‌ی گروه» به درمانجویان داده می‌شود و از آن‌ها خواسته می‌شود این قوانین را مطالعه کنند و در جلسه‌ی بعدی، هر پرسشی که دارند مطرح نمایند.

به درمانجویان گفته می‌شود که این دستورالعمل‌ها، قواعدی هستند که طی سال‌ها و با همکاری درمانجویان برای ایجاد ایمنی و یک گروه کاریِ مؤثر تدوین شده‌اند.

همچنین توضیح داده می‌شود که این قوانین برای اکثر گروه‌ها کارآمد بوده‌اند، اما اگر موردی وجود داشته باشد که به ایمنی مربوط نباشد و گروه خاص آن را مایل به تغییر بداند، ما با کمال میل دربارهٔ آن گفت‌وگو خواهیم کرد.

نمونه‌ای از قوانین پایه‌ی گروه در ادامه ارائه می‌شود که در ادامه در دسترس است.

اهداف جلسات گروهی شامل موارد زیر است:
  • فراهم‌کردن شیوه‌ای تازه برای درک مشکلات روان‌شناختی‌ای که با آن‌ها روبه‌رو هستید و این‌که چگونه می‌توانید از آن‌ها بهبود پیدا کنید؛
  • کمک به ایجاد تغییر در زندگی‌تان تا بتوانید کارکرد بهتری داشته باشید، شادتر باشید و احساس رضایت بیشتری از زندگی تجربه کنید؛
  • کمک به افزایش احساس ثبات هیجانی، سطح راحتی روانی، و توانایی شما برای تحمل پریشانی بدون آن‌که به شیوه‌هایی آسیب‌زا برای خودتان واکنش نشان دهید.

این‌ها اهداف بزرگی هستند که تحقق آن‌ها به زمان و تلاش قابل‌توجهی از سوی شما نیاز دارد. این برنامه به شما کمک می‌کند تا با احساسات، نیازها و افکارتان آشنا شوید و آن‌ها را بهتر درک کنید؛ تأثیر تجربه‌های دوران کودکی بر زندگی فعلی‌تان را بشناسید؛ و مهارت‌های سالمِ کنارآمدن را در محیطی امن و حمایتگرِ گروهی تمرین کنید.

هدف قوانین پایه‌ی گروه فراهم‌کردن محیطی امن و حمایت‌کننده برای همهٔ اعضاست. این قوانین طی سال‌ها و با مشورت گروه‌های مختلفی از مراجعانی مانند شما تدوین شده‌اند. وجود این قوانین باعث می‌شود همه بدانند چه انتظاری از گروه داشته باشند و چه چیزی از آن‌ها—چه اعضا و چه درمانگران—انتظار می‌رود.

اگر در مورد این قوانین مشکلی پیش بیاید، در هر زمان می‌توان آن را در گروه مطرح و بررسی کرد. اگر موردی با شرایط این گروه سازگار نباشد، دربارهٔ تغییر آن گفت‌وگو خواهیم کرد، مشروط بر این‌که ایمنی گروه به خطر نیفتد. هدف ما این است که این قوانین برای این گروه کارآمد باشند.

۱. حضور و غیبت

از اعضا انتظار می‌رود در تمام جلسات شرکت کنند و به‌موقع حاضر شوند. تجربه‌ی گروه‌ها در طول سال‌ها نشان داده است که اگر فردی بدون دلیل اضطراری یا بدون عاملی خارج از کنترل خود (برای مثال، تأخیر ناشی از تصادف یا عملیات عمرانی در مسیر) بیش از ۱۰ دقیقه دیر برسد، اجازه‌ی ورود به گروه در حین برگزاری جلسه را نخواهد داشت و باید تا زمان استراحت منتظر بماند.

تنها تعطیلات رسمی، مرخصی‌های از پیش برنامه‌ریزی‌شده، موقعیت‌های اضطراری یا تعارض‌های پیش‌بینی‌نشده، دلایل قابل‌قبول برای غیبت در جلسه محسوب می‌شوند. اگر وضعیت اضطراری‌ای پیش آمد، لطفاً تماس بگیرید و ما را مطلع کنید تا اعضای گروه نگران امنیت شما نشوند.

۲. مسئولیت شما به‌عنوان عضو گروه

بخشی از مسئولیت شما به‌عنوان عضو گروه «تلاش‌کردن» است. تمرین‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که به شما کمک کنند هیجان‌ها و ذهنیت‌های خود را بشناسید و احساس کنید تا حدی بر آن‌ها کنترل دارید.

از اعضا انتظار می‌رود در طول جلسه مراقب خودشان باشند. این یعنی اگر گروه در حال انجام تمرینی است که احساس می‌کنید هنوز آمادگی انجام آن را ندارید، مسئولیت آن را بپذیرید و از انجامش خودداری کنید.

معمولاً برای اکثر جلسات، تکالیفی پیشنهاد می‌شود. این تکالیف به شما کمک می‌کنند آموخته‌های گروه را در موقعیت‌های واقعی زندگی‌تان به کار ببرید. بخشی از «تلاش‌کردن» این است که اعضا بهترین کوشش خود را برای انجام تکالیف گروهی و فردی انجام دهند و اگر به هر دلیلی قادر به انجام آن‌ها نبودند، ما را در جریان بگذارند تا بدانیم چه چیزی مانع شده و چگونه می‌توانیم به شما کمک کنیم.

۳. احترام به سایر اعضا

از اعضا انتظار می‌رود به حریم جسمی و هیجانی یکدیگر احترام بگذارند. این یعنی هیچ‌کس بدون اجازه، عضو دیگری را لمس نخواهد کرد و اگر عضوی نخواهد به پرسشی پاسخ دهد، این تصمیم محترم شمرده می‌شود.

دادزدن، نام‌گذاشتن، پرتاب‌کردن اشیا و تهدید به آسیب فیزیکی نمونه‌های آشکار بی‌احترامیِ غیرقابل‌قبولی هستند که اجازه داده نخواهند شد.

در سطح هیجانی، احترام یعنی فقط پرسش‌هایی از دیگران بپرسید که خودتان نیز حاضر باشید به آن‌ها پاسخ دهید و پاسخ «در حال حاضر احساس راحتی برای پاسخ‌دادن ندارم» را بپذیرید.

همچنین بسیار مهم است که وقتی فردی در ذهنیت «کودک آسیب‌پذیر» قرار دارد، با او با ملایمت برخورد شود. ما می‌دانیم که ممکن است در کنترل خشم و فوران‌های کلامی دچار مشکل باشید، بنابراین درمانگران در صورت بروز این رفتارها در گروه به شما کمک خواهند کرد تا آن‌ها را کنترل کنید.

به‌دلیل داشتن نشانه‌ها از گروه «اخراج» نخواهید شد؛ اما ممکن است از شما خواسته شود برای مدتی کوتاه به فضای امن گروه یا خارج از اتاق گروه بروید تا رفتار مشکل‌ساز تحت کنترل درآید.

۴. نقش درمانگران گروه

همه‌ی اعضا باید بدانند که درمانگران مسئول حفظ ایمنی و تعیین حدود هستند. گاهی این به معنای یادآوری قوانین پایه و درخواست توقف رفتاری است که آن‌ها را نقض می‌کند. از این نظر، نقش درمانگر و بیمار در گروه متفاوت است.

در طرحواره‌درمانی، درمانگران گروه نقش «والد خوب» را ایفا می‌کنند. معنای این نقش بسته به ذهنیتی که عضو گروه در آن قرار دارد، متفاوت است.

اگر شما در ذهنیت «کودک آسیب‌پذیر» باشید، «والد خوب» تلاش می‌کند بفهمد به چه چیزی نیاز دارید و در چارچوب رابطه‌ی درمانی، آن نیاز را برآورده کند یا به شما کمک کند راهی سالم برای برآورده‌شدن آن بیابید. برای مثال، فردی در این ذهنیت ممکن است احساس ترس یا رنج را ابراز کند؛ در این مواقع درمانگران می‌توانند حمایت، اطمینان‌بخشی، آرامش یا تسکین ارائه دهند.

اگر در ذهنیت‌های «کودک خشمگین» یا «کودک تکانشی» باشید—که آن‌ها را واکنش‌های ذاتی کودکانه به نیازهای برآورده‌نشده می‌دانیم—«والد خوب» یا درمانگر حدود را مشخص می‌کند، زیرا حد و مرز یکی از نیازهای اصلی در این ذهنیت‌هاست.

کودک خشمگین همچنین نیاز دارد شنیده شود و گاهی خشم خود را تخلیه کند. تخلیه‌ی خشم با حمله‌کردن به دیگران متفاوت است. گاهی این تخلیه ممکن است بیش از حد مختل‌کننده باشد؛ در این صورت، یکی از درمانگران ممکن است برای مدت کوتاهی همراه بیمار از گروه خارج شود و پس از تخلیه‌ی هیجان بازگردد.

کودک تکانشی ممکن است نیاز داشته باشد از انجام رفتارهایی که به خود یا روابطش آسیب می‌زند، متوقف شود.

ذهنیت‌های مقابله‌ای نیز ممکن است در گروه فعال شوند. اگر عضوی از مقابله‌ی اجتنابی استفاده کند—مثلاً غیبت کند، هنگام ناراحتی گروه را ترک کند، «قطع شود» یا توجه نکند—درمانگران به‌شیوه‌ای همدلانه این موضوع را مطرح و با او روبه‌رو خواهند شد.

همین امر در مورد ذهنیت تسلیم نیز صادق است. درمانگران به فرد کمک می‌کنند بررسی کند آیا این رفتار واقعاً در زندگی بزرگسالی نیازهای او را برآورده می‌کند یا نه.

ذهنیت‌های جبرانی افراطی مانند «قلدر/حمله‌گر» نیازمند قاطعانه‌ترین حدگذاری از سوی درمانگران هستند. این ذهنیت‌ها نمی‌توانند بدون چالش باقی بمانند، زیرا می‌توانند به محیط گروه آسیب بزنند و در دنیای بیرون بیشترین دردسر را برای افراد ایجاد کنند—حتی ممکن است به زندان، از دست‌دادن دوستان یا خانواده از طریق «خراب‌ کردن پل‌ها» منجر شوند.

وقتی درمانگران نقش «والد خوب» را ایفا می‌کنند، ممکن است واکنش‌های متفاوتی در بیماران ایجاد شود که برخی از آن‌ها ریشه در روابط دوران کودکی با والدین واقعی‌شان دارد.

گاهی این تعامل‌ها طرحواره‌ها یا ذهنیت‌هایی را فعال می‌کند که به الگوهای ناسالم قدیمی منجر می‌شوند. این موقعیت‌ها فرصت‌های مهمی برای یادگیری فراهم می‌کنند تا فرد محرک‌های خود را بشناسد و به ذهنیت «بزرگسال سالم» دسترسی پیدا کند و نیازش را به‌شکل سالم بیان کند.

۵. رازداری

رازداری از سوی همه‌ی اعضا، برای حفظ حریم خصوصی و ایمنی همگان، الزامی است. هر آن‌چه در گروه درباره‌ی مسائل شخصی اعضای دیگر مطرح می‌شود، نباید خارج از گروه بازگو شود.

۶. دارو / ترک‌کردن گروه

لطفاً تا حد امکان از مصرف داروهای آرام‌بخشِ «در صورت امکان» پیش از جلسه‌ی گروه خودداری کنید. همچنین لطفاً گروه را ترک نکنید مگر در موارد واقعاً اضطراری. پیش از شروع جلسه به امور شخصی مانند رفتن به سرویس بهداشتی رسیدگی کنید تا بتوانید یک ساعت کامل در گروه بمانید.

اگر ناچار به ترک گروه شدید، با حداقل ایجاد اختلال، گروه را در جریان بگذارید. خروج افراد اثر مختل‌کننده‌ای بر گروه دارد و گاهی اعضا نگران می‌شوند که فرد به‌دلیل حرفی که گفته شده، گروه را ترک کرده است. ترک‌کردن گروه به دلایل غیراضطراری می‌تواند بی‌احترامی تلقی شود.

۷. تعهد شما نسبت به گروه

از شما خواسته می‌شود تعهد خود به برنامه‌ی طرحواره‌درمانی را جدی بگیرید. گروه‌درمانی گاهی می‌تواند ناامیدکننده باشد و ممکن است احساسات یا واکنش‌های شدیدی نسبت به سایر اعضا تجربه کنید.

ما از شما می‌خواهیم تعهد جدی برای ماندن در گروه داشته باشید، همان‌طور که ما نیز از نظر زمان و منابع سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی روی شما انجام می‌دهیم. ممکن است مدت‌ها در صف انتظار برای ورود به این برنامه بوده باشید؛ بدانید افراد دیگری نیز منتظر نوبت خود هستند.

از شما می‌خواهیم مسئولیت استفاده‌ی کامل از این فرصت برای دریافت درمان تخصصی ارائه‌شده را بپذیرید. شما به این برنامه معرفی شده‌اید زیرا ارجاع‌دهندگان و تیم طرحواره‌درمانی باور دارند که می‌توانید به‌طور معناداری از آن بهره‌مند شوید. ما اطمینان داریم که اگر این برنامه را تا پایان دنبال کنید، برای شما مفید خواهد بود.

 محیط فیزیکی

فضای گروه درمانی
فضای گروه درمانی

فضایی که گروه در آن اجرا می‌شود باید دارای خصوصیاتی باشد که بتواند ملزومات طرحواره درمانی گروهی را برآورده سازد.

یکی از متغیرهای محیطی مهم برای درمانگرانی که با مدل طرحواره‌درمانی کار می‌کنند، دکوراسیون اتاقی است که درمان در آن انجام می‌شود.

برای ایجاد فضای «بازوالدینی حدومرزدار»، استفاده از نور گرم و غیرمستقیم و صندلی‌های راحت توصیه می‌شود.

در گروه‌های طرحواره‌درمانی، داشتن اتاقی به‌اندازه‌ی کافی بزرگ اهمیت حیاتی دارد؛ زیرا در بسیاری از تمرین‌های تجربه‌محور، نیاز به حرکت وجود دارد.

اگر تنها یک درمانگر در گروه حضور دارد، بهتر است جای نشستن خود را به‌طور منظم تغییر دهد تا بیماران مختلف بتوانند در کنار او بنشینند.

بیماران تشویق می‌شوند وسایلی را که به آن‌ها احساس امنیت می‌دهد، به جلسات درمان بیاورند. برای این‌که تصور روشنی از این وسایل داشته باشند، بهتر است اتاق‌های درمان به بالش، پتو، عروسک‌های پارچه‌ای، تصاویر، پوسترها، کتاب‌ها و سایر اشیایی مجهز باشند که می‌توانند برای آرام‌سازی و ایجاد حس امنیت استفاده شوند. احساس راحتی به بیماران کمک می‌کند بر ذهنیت‌های مقابله‌ای ناسازگار خود غلبه کنند.

در محیط‌های بستری یا مراکز درمان روزانه، مفید است که به درمانجویان اجازه داده شود اتاق‌های شخصی و اتاق‌های درمان را با پوسترها، آثار خلاقانه و اشیای شخصی خود تزیین کنند.

جعبه‌ابزار درمانگر طرحواره‌درمانی

برای ایجاد فضای درمانی و اجرای مؤلفه‌های تجربه‌محور طرحواره‌درمانی، به مجموعه‌ای از مواد و وسایل نیاز است که از ملزومات طرحواره درمانی گروهی به حساب می‌آیند.

ابزارهای عمومی

  • وایت‌برد، کاغذ، خودکار و مداد، کاغذهای رنگی ضخیم، رنگ و قلم‌مو، کارت‌های یادداشت، توپ‌های ضد استرس، خمیر مجسمه‌سازی یا خمیر بازی، کلاف یا توپ کاموا

کودک خشمگین / کودک تکانشی

  • حوله برای بازی کششی (طناب‌کشی)، دستمال‌های پارچه‌ای برای گره‌زدن و پرتاب‌کردن به اشیا، بادکنک برای بادکردن و ترکاندن، دفترچه‌ها یا کتاب‌های ضخیم برای پاره‌کردن

 کودک آسیب‌پذیر

  • پتو، شال، عروسک‌های پارچه‌ای، دستمال کاغذی، کتاب‌های کودک، موسیقی آرام‌بخش، مهره و نخ برای ساخت دستبند

کودک شاد

  • مدادشمعی و مداد رنگی، کتاب‌های رنگ‌آمیزی، پازل، عروسک‌های نمایشی، ورق بازی، بازی‌ها، بادکنک، موسیقی شاد برای رقص

برای ارتباط با ما درباره ملزومات طرحواره درمانی گروهی در انتهای مطلب کامنت بگذارید. علاوه بر این می‌توانید در اینستاگرام و تلگرام ما را دنبال کنید.

  • اینستاگرام: schema.therapy
  • تلگرام: psychologistnotes
  • ایمیل: schemalogy@gmail.com

دکتر حمید بهرامی زاده

رویکرد من طرحواره‌‌درمانی و روانکاوی است و تاکنون ۳ کتاب در حوزه طرحواره‌درمانی منتشر کرده‌ام و یک کتاب درباره‌ی درمان افسردگی. علاقه‌ی اصلی من یکپارچه‌نگری رویکردهای روان‌درمانی است. من فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های فردوسی، تهران و علامه‌طباطبایی هستم. شعار من این است: زندگی آب‌تنی کردن در حوضچه اکنون است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا