تحلیل روانشناختی سریال Couples Therapy: مقدمه

یکی از بهترین روش‌هایی که می‌توان توسط آن‌ مفاهیم عمیق روابط زناشویی یا هر رابطه‌ی دیگری را یاد گرفت، دیدن روابط واقعی افراد و تحلیل آن روابط توسط یک متخصص است. این همان روشی است که در سریال couples therapy (کاپلز تراپی) شاهد آن هستیم.

با این وجود، درک بسیاری از پیچیدگی‌ها و پویایی‌های بین روابط زن و شوهرها ممکن است توسط غیرمتخصص‌ها امکان‌پذیر نباشد. از این رو تصمیم گرفتم، تا اندازه‌ای که می‌توانم دیالوگ‌ها، شخصیت‌ها، روش‌های درمانی و مفاهیم آسیب‌شناختی موجود در الگوهای روابطی را که در زوج‌های این سریال مشاهده می‌کنم برایتان تحلیل کنم.

قطعاً نکات، توضیحات و تحلیل‌هایی که ارائه می‌کنم کامل نیستند که دو دلیل مشخص دارد. اول از همه اینکه من تصمیم دارم مطابق با خودِ سریال پیش بروم. یعنی به این صورت که در هر مقاله، همان صحنه‌ای را مورد بررسی قرار دهم که در سریال می‌توانیم ببینیم؛ اما ممکن است در قسمت‌های بعدی اطلاعات بیشتری درباره‌ی شخصیت‌ها به دست آوریم که متعاقباً ممکن است تحلیل‌های اولیه را تقویت کند و گسترش دهد و از طرفی دیگر ممکن است که فرضیه‌های ما را رد کند.

بنابراین، من فقط تصمیم دارم که گام به گام با سریال پیش بروم. البته این روش یک مزیت خاص دارد به خصوص برای درمانگران مبتدی؛ زیرا در هر جلسه‌ی درمانی اطلاعات جدیدی به دست می‌آید که درمانگر نیاز دارد مفهوم‌پردازی‌های اولیه‌ی خود را به صورت مستمر تغییر دهد.

اما دلیل دوم به این برمی‌گردد که انتقال برخی از مفاهیم پیچیده‌ای که در  عمیق‌ترین سطح روابط و شخصیت افراد وجود دارد کار دشواری است و از طرف دیگر بسته به رویکردهای نظری و روش‌های درمانی‌ام، من به طور ضمنی به برخی از نکات بیشتر از سایر نکات توجه خواهم کرد و قطعاً برخی نکاتی را که سایر نظریه‌ها و روش‌های درمانی هدف قرار می‌دهند به چشمم نخواهد آمد. درنهایت، هر تحلیلی درباره‌ی هر فردی، تنها یکی از هزاران تحلیل است.

از این رو، با آگاهی از این محدودیت‌ها، سعی می‌کنم نگاهی موشکافانه و تا حد امکان علمی به آنچه در سریال رخ می‌دهد داشته باشم و از طرفی دیگر تلاش خواهم کرد تا حد امکان به صورت ساده مفاهیم را با شما درمیان بگذارم.

از آنجایی که این مطلب، حکم مقدمه‌ی کار و درواقع حکم معرفی سریال و معرفی شیوه‌ی برخورد من با این سریال است لازم است که ابتدا به صورت کلی خودِ سریال را معرفی کنم.

سریال couples therapy

سریال couples therapy یک مستند سریالی روان‌شناختی بسیار معروف است که جلسات واقعی زوج‌درمانی را نشان می‌دهد. این سریال توسط شبکه‌ی showtime ساخته شده و از سال ۲۰۱۹ پخش می‌شود. تاکنون ۴ فصل منتشر شده است و در خبرها خوانده‌ام که فصل‌های دیگری نیز روانه‌ی تلویزیون‌ها خواهد شد.

محور اصلی سریال couples therapy جلسات واقعی زوج‌هایی است که برای حل مشکلات زناشویی خود به یک زوج‌درمانگر (روان‌درمانگر) مراجعه کرده‌اند. از آنجایی که این سریال، در ژانر مستند قرار دارد، هیچ فیلم‌نامه و بازیگر خاصی ندارد. درواقع ما زوج‌های واقعی را در جلسات واقعی مشاهده می‌کنم.

ساختار هر فصل از سریال couples therapy به این صورت است که چند زوج مختلف را به همراه اختلاف‌ها و تعارض‌هایشان، تاریخچه‌ی روابط، الگوهای روانی هر فرد و پیشرفت یا شکست درمان را نشان می‌دهد.

یکی از نکات بسیار جالب سریال کاپلز تراپی این است که مراجعه‌ی درمانگر به سوپروایزر خود را نیز نشان می‌دهد که برای من فوق‌العاده جذاب و آموزنده بود. احتمالاً این بخش از سریال را هم مورد بررسی قرار خواهم داد و برای درمانگران حوزه‌ی زوج‌درمانی نیز آن‌ها را منتشر خواهم کرد.

موضوعات بسیار جالب و آموزنده‌ای در سریال couples therapy به تصویر کشیده‌اند که رایج‌ترین مشکلات بین زوج‌ها نیز محسوب می‌شوند: خیانت، نارضایتی جنسی، مشکلات ارتباطی، قدرت و کنترل در رابطه، تفاوت سبک‌های دلبستگی و آسیب‌های کودکی که در روابط بازآفرینی شده‌اند.

از این رو، این سریال علاوه بر اینکه نکات آموزنده‌ی فراوانی برای زوج‌ها دارد برای روان‌شناسان، درمانگران و زوج‌درمانگران منبعی سرشار از نکات بالینی آموزنده است.

مشهور شدن این سریال به چند عامل منحصر به فرد آن برمی‌گردد. اول از همه اینکه همه‌چیز در این سریال، واقعی است؛ نه فیلم‌نامه‌ای وجود دارد و نه بازیگری که نقش بازی کند. دومین دلیل، تحلیل‌های روان‌شناختی عمیقی است که روی الگوهای روانی افراد تمرکز کرده است. از طرف دیگر، بسیاری از زوج‌ها واقعاً نمی‌دانند که در اتاق درمان چه اتفاقی می‌افتد. از این رو دیدن این سریال احتمالاً آن‌ها را به سمت درمان تشویق کند.

اما محدودیت این سریال برای ما ایرانی‌ها این است که برخی از  مشکلات ممکن است جنبه‌ی فرهنگی داشته باشد که با آنچه در فرهنگ ما جاری است تفاوت دارد. با این حال، سریال couples therapy همچنان پر از نکات عمیق و ارزنده است.

به خاطر داشته باشید که آنچه ما در این سریال مشاهده می‌کنیم فقط داستان چند زوج نیست؛ بلکه بازتاب الگوهایی است که ممکن است ما در زندگی خود تجربه کرده باشیم.

دکتر اورنا گورالنیک

ستاره‌ی اصلی سریال couples therapy درمانگر آن است. دکتر اورنا گورالنیک (Orna Guralnik) تصویری از یک استاد در حال کار بالینی ارائه می‌دهد. او آهسته و با اطمینان صحبت می‌کند و مشکلاتی را که درمانجویانش مطرح می‌کنند با دقت بسیار  بالایی می‌شکافد. گویی مستقیماً به درون بخش‌های پنهان وجود آن‌ها نگاه می‌کند. نگاه اورنا چنان نافذ است که گویی می‌تواند از صفحه‌ی نمایش عبور کند و با بیننده نیز سخن بگوید. با این وجود در بیشتر اوقات در سکوت است و به زوج‌ها گوش می‌دهد که تلاش می‌کنند رابطه‌ی دشوارشان را توضیح دهند.

در طول هر قسمت، می‌بینیم که اورنا چگونه با مهارت از برخی مهارت‌های بنیادی درمانی استفاده می‌کند مانند بازگویی، بازتاب دادن، شفاف‌سازی و موارد مشابه تا هم یک ائتلاف درمانی با زوج شکل دهد و هم بتواند درک دقیق‌تری از ماهیت و کیفیت رابطهٔ میان دو شریک به دست آورد. پرسش‌هایی که در این فرایند مطرح می‌شوند از این دست‌اند:

• چرا این دو نفر با هم هستند؟
• امید داشتند چه چیزی برای یکدیگر فراهم کنند؟
• از یکدیگر چه می‌خواهند؟
• و چه چیزی اکنون مانع آن شده است که بتوانند آنچه را می‌خواهند به یکدیگر بدهند؟

اهمیت و ضرورت پرداختن به سریال Couples Therapy

اگر اهل فیلم و سریال باشید به خوبی می‌دانید که بسیاری از محصولات رسانه‌ای، رابطه‌های زوجین را به شکل ساده یا به صورت بسیار اغراق‌آمیزی نشان می‌دهند که می‌توانند به خودی خود معیارهای نابهنجاری را برای روابط ترسیم کنند. درام‌های اغراق‌آمیز سینما، به هر حال برای سرگرمی ساخته شده‌اند.

در مقابل سریال couples therapy سعی کرده است که روابط و مشکلات را به همان صورتی که بین زوج‌ها رخ می‌دهند روایت کند.

شما در سریال couples therapy می‌توانید ببینید که چگونه روابط دچار آسیب می‌شوند و چگونه الگوهای ارتباطی نقش مهمی در این فرایند ایفا می‌کنند. از طرف دیگر، بررسی گفت‌وگوها، واکنش و مداخلات درمانگر این امکان را پیش روی ما قرار می‌دهند که الگوهای تکرارشونده در روابط مانند تعقیب و کناره‌گیری، دفاع‌های روانی، طرحواره‌های ناسازگار اولیه و شیوه‌های ابراز هیجان با دقت بیشتری دیده شوند.

هدف این مجموعه از مقالات نیز کمک به شناسایی الگوهای رابطه و تعارض‌های بین زوج‌هاست.