راهنمای گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه

گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان درباره‌ی مسائل جنسی و پاسخ دادن به سؤالات آن‌ها درباره‌ی اینکه بچه‌ها چگونه به‌وجود می‌آیند برای والدین معمولاً دلهره‌‌آور است. با این وجود، والدین برای دسترسی به پاسخ‌های مناسب و آموزش‌های درستی که با فرهنگ خودمان هماهنگ باشد به مشکل برمی‌خورند.

من در وب‌سایت اسکیمالوژی مقاله‌های مفیدی برای توضیحات و آموزش مسائل جنسی منتشر کرده‌ام و دیروز در یکی از کامنت‌ها دیدم که یکی از کاربران سایت، سوالی پرسیده که بسیار حیاتی است:

به همین دلیل تصمیم گرفتم یک راهنما برای گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه بنویسم. البته قبلاً مقاله‌های دیگری برای آموزش مسائل جنسی به کودکان منتشر کرده‌ام.

اما قبل از هر توضیحی درباره چگونگی گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه، لازم است بابت اینکه فرزندتان این سؤال را از شما پرسیده تبریک بگویم؛ زیرا این نشان می‌دهد که رابطه‌ی شما با فرزندتان در سطح مناسبی قرار دارد و او به شما اعتماد کرده است.

راهنمای گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه

می‌‌دانم که چنین گفت‌وگویی برای شما سخت خواهد بود؛ زیرا در عین حالی که می‌خواهید پاسخ مناسب بدهید به صورت همزمان می‌خواهید برخی مسائل را نیز رعایت کنید. اما این مرحله‌ای است که دیر یا زود در آن قرار می‌گیرید و باید برخی از مسائل زندگی را خودتان به فرزندانتان آموزش دهید.

با این وجود، مسئله‌ای برای نگرانی وجود ندارد. من سعی کرده‌ام به صورت واضح و شفاف و با رعایت نکات فرهنگی و آموزشی برای شما یک راهنمای کامل آماده کنم.

درک اهمیت سؤال

وقتی فرزند نوجوانتان درباره‌ی چگونگی به وجود آمدن بچه از شما سؤال می‌پرسد، به دنبال یک پاسخ ساده‌ی علمی نیست. اول از همه باید بدانید که چنین پرسشی احتمالا به این معناست که به دوره‌ی بلوغ ذهنی و جسمی رسیده است.

معمولاً بچه‌ها اولین بار در مدرسه با این مسائل روبرو می‌شوند و گاهی هم با مشاهده‌ی تولد نوزاد در خانواده این سؤال برایش پیش می‌اید.

اما نکته‌ی مهمی که باید توجه کنید این است که او به شما اعتماد کرده و همین اعتماد را می‌توان مبنای اعتماد آینده‌ی او به شما نیز در گرفت. بنابراین اگر به این پرسش او یک پاسخ مناسب بدهید، برای مسائل مهم‌تر هم به سراغ شما خواهد آمد و خطر دریافت اطلاعات از منابع نامطمئن را کاهش می‌دهید.

به خاطر داشته باشید که این لحظه، فرصتی است که شما می‌توانید نگاه او نسبت به بدن، رابطه، ازدواج و مسئولیت‌پذیری را شکل بدهید. به عنوان مثال به توضیحات زیر نگاه کنید و از آن الگو بردارید:

آماده کردن خود پیش از شروع توضیح

گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه نیازمند آمادگی است.

بهتر است قبل از اینکه وارد توضیحات و گفت‌وگو شوید به احساساتی که ممکن است تجربه کنید دقت کنید. برخی والدین ممکن است دچار شرم و اضطراب و یا حتی خجالت شوند. برخی دیگر نیز ممکن است دست به فاجعه‌سازی بزنند و تصور کنند که فرزندشان از راه سالم منحرف شده است.

در واقع هدف اولیه‌ی شما ایجاد یک فضای امن و صمیمی است. این فضا بعدها به شما کمک می‌کند در مورد سؤالاتی که هم در آینده برایش پیش می‌آید بتوانید مرجع امن و مطمئن باشید.

شروع گفت‌وگو در فضایی امن و روشن

به نظر من بهتر است که گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه یا هر مسئله‌ی دیگری در یک محیط آرام و زمان مناسبی صورت بگیرد که در آن هیچ مزاحمتی وجود نداشته باشد.

شما می‌توانید گفت‌وگوی خود را خیلی ساده و مهربانانه شروع کنید. مثلا می‌توانید بگویید که «خیلی خوشحالم که داری از من این سؤال رو می‌پرسی». این سؤال خودش یک فضای امن ایجاد می‌کند.

سپس از او بپرسید که دقیقاً چه چیزی شنیده یا دیده و چه چیزی می‌خواهد بداند. اینکه او چه چیزی می‌داند می‌تواند به شما کمک کند که ارزیابی کنید آیا اطلاعات غلطی دارد یا نه؟ گفتگوی زیر را در نظر بگیرید:

توضیح علمی به شکل ساده و البته قابل فهم

اگر قرار است در این باره چیزی بگویید بهتر است کاملاً علمی و ساده توضیح بدهید.

مثلا می‌توانید توضیح دهید که بدن زن و مرد طوری ساخته شده است که پس از رسیدن به بلوغ، این امکان را که بچه دار بشوند پیدا می‌کند. در بدن زن‌ها سلولی به نام تخمک وجوددارد و در بدن مردها یک سلول دیگر به نام اسپرم. و هنگامی که زن و مرد بزرگسال و مسئول، در چارچوب ازدواج و زندگی مشترک تصمیم می‌گیرند بچه‌دار شوند، این دو سلول با هم ترکیب می شوند. ترکیب این دو سلول شروع زندگی یک نوزاد است.

اگر پرسید که اسپرم چگونه وارد بدن زنها می‌شود می‌توانید یک توضیح کوتاه و محترمانه بدهید: در رابطه‌ی زناشویی اندام تناسلی مرد وارد بدن زن می‌شود و اسپرم از این طریق به بدن او منتقل می‌شود. لازم نیست این توضیحات به شکل تصویری باشد.

بعد از این مرحله، می‌توانید روند رشد کردن جنین را توضیح بدهید. مثلا بگویید سلولی که از ترکیب تخمک و اسپرم تشکیل شده است وارد رحم می‌شود و به مرور زمان با تقسیم شدن بزرگ می‌شود تا اندام‌های بدن شکل بگیرند. این مرحله حدود ۹ ماه طول می‌کشد و بعد از آن نوزاد متولد می‌شود.

صحبت درباره‌ی بلوغ و مفهوم آمادگی

گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه به طور طبیعی شامل صحبت درباره بلوغ هم می‌شود. زیرا بدن نوجوان در حال تغییر است، اما او باید بداند که این تغییر به معنای آمادگی برای بچه‌دار شدن نیست.

می‌توانید توضیح دهید که بچه‌دار شدن فقط یک فرایند جسمی نیست. زن و مرد برای اینکه بچه‌دار شوند باید به لحاظ عاطفی و فکری نیز به بلوغ برسند.

بنابراین گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه، شامل بحث درباره‌ی مسئولیت‌پذیری و زمان مناسب رابطه‌ی زناشویی نیز می‌شود.

حریم بدن و امنیت

این گفتگو بهترین زمانی است که شما می‌توانید درباره‌ی حریم خصوصی بدن صحبت کنید. به او بگویید که هیچ‌کس حق ندارد بدون رضایت او و بدون یک رابطه‌ی قانونی و شرعی به بدن او دست بزند.

علاوه بر این، به او بگویید که اگر از رفتار یک نفر ناراحت شد، حق «نه» گفتن دارد و حتماً آن را با شما در میان بگذارد.

پاسخ به پرسش‌های احتمالی

معمولاً ممکن است بعد از پاسخ شما، پرسش‌های دیگری نیز مطرح شود. مثلاً ممکن است بپرسد که رابطه‌ی زناشویی چیست؟ در اینجا توضیح دهید که منظور شما یک رابطه‌ی خصوصی بین زن و مرد بزرگسالی است که در چارچوب ازدواج رخ می‌دهد و می‌تواند به بارداری منجر شود.

اگر به شما گفت که برخی بدون ازدواج این کار را انجام می‌دهند به او توضیح دهید که این نوع روابط مسئولیت‌پذیرانه نیست و منجر به مشکلات عاطفی و جسمی می‌شود.

علاوه بر این می‌توانید باورهای مذهبی و چارچوب خانوادگی خود را بدون تحمیل کردن برای او بازگو کنید. گفتگوی زیر را برای الگو گرفتن استفاده کنید:

اگر فرزند نوجوان شما این سوال را پرسید که «رابطه‌ی جنسی چیست؟» شما می‌توانید این توضیحات را بدهید:

اگر پرسید «چرا بعضی آدم‌ها بدون ازدواج این کار رو می‌کنن؟» شما پاسخ بدهید که «ببین، متأسفانه بعضی از آدم‌ها بدون اینکه به تمام مسئولیت‌هاش فکر کنن، دست به یه کارهایی می‌زنن. اما این روابطی اغلب مشکلات زیادی رو برای خودشون و دیگران ایجاد می‌کنه، هم از نظر احساسی و هم ممکنه عواقب دیگه‌ای داشته باشه. بهترین و درست‌ترین راه، همیشه در چارچوب یک زندگی مشترک و مسئولانه است».

(اگر به باورهای مذهبی اشاره می‌کنید): «ما توی خانواده‌مون به ارزش‌ها و باورهایی اعتقاد داریم که نشون میده این موضوع چقدر مهم و مقدسه. این کار فقط در چارچوب ازدواج و با رضایت کامل و عشق معنا پیدا می‌کنه».

مواردی که باید پرهیز کنید

هنگام گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی تولید مثل، بهتر است چند نکته را حتماً رعایت کنید. بهتر است او را نترسانید و به او احساس گناه ندهید؛ زیرا در اکثر موارد باعث کنجکاوی بیشتر او شده و نتیجه‌ی عکس می‌دهد.

همچنین سؤال او را شرم‌آور توصیف نکنید یا نگویید وقتی بزرگ شوی خودت می‌فهمی. این واکنش‌ها باعث از بین رفتن اعتماد به شما می‌شود و او کنجکاوی‌هایش را در جاهای دیگری ادامه می‌دهد. علاوه بر این، توضیحات نادرست و دروغ گفتن را کنار بگذارید، چون آن‌ها می‌تواند تناقض‌ها را تشخیص دهند.

امکان گفت‌وگو در آینده را باز بگذارید

در پایان گفتگو، به او بگویید که در آینده هر سؤالی که دارد باز هم می‌تواند از شما بپرسد.

امیدوارم مقاله «راهنمای گفتگوی والدین با نوجوان درباره چگونگی به وجود آمدن بچه» به شما کمک کند که بتوانید به خوبی با فرزندان خود گفتگو کنید و آن‌ها را از دام اطلاعات غلط و راهنمایی‌های نادرست رها کنید. نظر شما در این باره چیست؟