به بهانه روز روانشناس

روان‌شناسی، مسیر شناخت هزارتوی بی‌پایان روان انسان است و روان‌شناس مسافری است که هر روز به این سرزمین پا می‌گذارد.

در همان لحظه‌هایی که اضطراب نفس‌ها را تنگ می‌کند، و هنگامی که غبار ناامیدی، روشنایی آینده را کدر می‌سازد، روان‌شناس با فانوسی از جنس آگاهی به رنج نه به عنوان یک پدیده‌ی ناگوار، که به عنوان آغازی برای فهم خویشتن و رشد کردن می‌نگرد.

در روزگاران پرالتهاب امروزی، در خاموشی صداهایِ خنده‌هایِ از ته دل و در فراموشی خویشتن در هیاهوی زندگی روزمره، روان‌شناس مثل تلنگری است که ما را دوباره به خود می‌خواند و دستمان را در سیاه‌چاله‌های ناامیدی می‌گیرد، یا مثل نقاشی است که دنیای سیاه و سفیدمان را رنگ زندگی می‌زند.

روان‌شناس، باور دارد که حتی در تاریک‌ترین پستوهای ذهن، همیشه می‌توان روزنه‌ای از نور پیدا کرد.

به بهانه روز روانشناس

روز روانشناس تنها بزرگداشت یک حرفه نیست؛ تأملی است درباره خودِ انسان. درباره ذهنی که می‌اندیشد، رنج می‌برد، امید می‌ورزد و همواره در جست‌وجوی معناست. روان‌شناس در حقیقت کاوشگر یکی از پیچیده‌ترین قلمروهای هستی است: جهان درون انسان.

آغاز روان‌شناسی در حیرت انسان درباره‌ی خویش نهفته است. از روزگاران سقراط و ارسطو «خودت را بشناس» شعار تمامی متفکران و زمزمه‌ی تمام حیات بشری بوده است. قرن‌ها بعد، ویلهلم وونتِ آلمانی با جرئت تمام، روان‌شناسی را از فیزیولوژیک و فلسفه جدا کرد تا این رشته به استقلال برسد. و سال‌ها بعد، این فروید بود که روان‌شناسی را به اتاق درمان برد و رازهای ناخودآگاه را گشود و در حقیقت بر حیرت ما افزود.

این‌سوتر، در شرق هستی که خاستگاه طلوع بسیاری از تمدن‌های بشری است نیز ابن‌سینا و زکریای رازی و ملاصدرا و فارابی و بسیاری دیگر در شناخت انسان به شیوه‌ی تجربی و معنوی‌تری همت گمارده‌اند.

نام بردن از تمامی پیشگامان این عرصه به درازای سخن خواهد انجامید اما باید گفت که روان‌شناسی میراث تاریخی از اندیشه‌ی بشر بوده است که همواره در پی شناخت انسان تلاش کرده است.

روز روانشناس، روز بزرگداشت کسانی است که در تاریکی‌های ذهنی انسان‌ها چراغی روشن می‌کنند؛

چراغی که نه فریاد می‌زند، نه تحمیل می‌کند، فقط نور می‌دهد.

روان‌شناسانی که به ما یادآوری می‌کنند:

• در دل هر گره، راهی برای گشودن هست.
• در دل هر شکست، معنایی برای رشد.
• و در دل هر انسان، نوری برای بیداری.

با این همه، روان‌شناس خود انسانی است که خسته می‌شود، می‌ترسد و با روایت‌های مراجعان شب‌هایی را به بیداری سپری می‌کند.

چرا باید روز روان‌شناسی داشته باشیم؟

اگرچه روز روانشناس، یک مناسبت کوچک در تقویم است، اما به نظرم بیش از اندازه اهمیت دارد:

شاید مهم‌ترین دلیل این روز، این است که به ما یادآوری کند دردها و رنج‌های ما تنها ریشه‌های جسمی و بدنی ندارد و فهمیدن دردهای پنهان درونی می‌تواند راه سلامتی را هموارتر سازد.

و همین دلیل، به دلیل دوم می‌رسد. وقتی توجه به روان‌شناسی همگانی‌تر شود تأثیر انگ‌ها و برچسب‌های منفی به رنج‌های روانی کاهش پیدا می‌کند.

و سوم اینکه وقتی روان‌شناسی در معرض همگان باشد ملزم می‌شود دقیق‌تر و انسانی‌تر عمل کند تا خود را شایسته‌‌ی توجه بیشتر کند.

و در نهایت، هنگامی که یک روز به روان‌شناسی اختصاص می‌یابد به این معناست که سلامت نه‌تنها در حوزه‌ی فردی، بلکه در سطح اجتماعی و جامعه نقش پررنگ‌تری پیدا کرده است.

روز روانشناس مبارک.