تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی

روابط عاطفی تحت تأثیر عوامل مختلفی به رضایت یا ناکامی می‌رسند. من در مقاله‌های قبلی‌ام، تأثیر طرحواره‌های ناسازگار اولیه مثل رهاشدگی، محرمیت عاطفی و نقص و شرم را توضیح داده‌ام. در این مقاله بر یکی دیگر از طرحواره‌های ناسازگار اولیه تمرکز می‌کنم و تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی و صمیمانه را توضیح می‌دهم. با اسکیمالوژی همراه باشید.

مقدمه

ممکن است یک نفر وارد رابطه عاطفی شود، پارتنرش او دوست داشته باشد و حتی از صمیمیت نسبتاً خوبی برخوردار باشد، اما همچنان در کنار شریک عاطفی خود احساس «تفاوت» زیادی داشته باشد یا احساس کند واقعاً به دنیای او تعلق ندارد.

ممکن است در جمع دوستان و خانواده شریک عاطفی‌اش معذب شود، خجالت بکشد یا خودش را با دیگران مقایسه کند. برخی دیگر نیز بر این باورند که وصله‌ی ناجور جمع هستند.

چنین تجربه‌هایی ممکن است حاکی از فعال‌شدن طرحواره انزوای اجتماعی/بیگانگی باشند (Young & Klosko, 1993).

هسته اصلی طرحواره انزوای اجتماعی، احساس عمیق تعلق نداشتن، متفاوت بودن یا بیرون ماندن از جمع است. فرد ممکن است در ظاهر اهل معاشرت باشد، روابط خوبی داشته باشد و حتی در محیط کار موفقیت‌های خوبی به دست آورده باشد، اما در درون خود همچنان احساس کند پشت پنجره‌ای ایستاده و زندگی دیگران را از بیرون تماشا می‌کند (Kover et al., 2024).

طرحواره انزوای اجتماعی چیست؟

در طرحواره‌درمانی، طرحواره انزوای اجتماعی/بیگانگی به این باور و احساس پایدار اشاره دارد که فرد با دیگران تفاوتی اساسی دارد، به هیچ گروه یا اجتماعی تعلق ندارد یا از نظر اجتماعی نامطلوب و پذیرفتنی نیست. این طرحواره در کتاب زندگی خود را دوباره بیافرینید با عنوان تله زندگی طرد اجتماعی نیز معرفی شده است (Young & Klosko, 1993).

یانگ و همکاران (۲۰۰۳) معتقدند که افراد دارای این طرحواره معمولاً یکی از دو تجربه‌ی اصلی زیر، یا ترکیبی از هر دو، را دارند:

۱. احساس نامطلوب یا پایین‌تر بودن

یکی از تأثیر اصلی این طرحواره این است که فرد خود را در موقعیت‌های اجتماعی از دیگران پایین‌تر می‌بیند.
برای مثال، ممکن است درباره‌ی ظاهر، وزن، قد، شیوه صحبت کردن، تحصیلات، شغل، وضعیت مالی یا مهارت‌های اجتماعی خود احساس شرم و کمبود کند.

این افراد ممکن است در جمع، بیش‌ازحد روی خودشان تمرکز کنند و نگران این باشند که دیگران اضطراب، دستپاچگی یا ضعف او را ببینند.

۲. احساس متفاوت بودن و تعلق نداشتن

در این حالت، فرد احساس می‌کند از اساس با دیگران فرق دارد و به دنیای آنان تعلق ندارد. ممکن است مهارت اجتماعی مناسبی داشته باشد، اما در میان دیگران همچنان نوعی فاصله، بیگانگی یا گسست را تجربه کند. حتی در یک جمع صمیمی نیز ممکن است احساس کند «من واقعاً یکی از آن‌ها نیستم».

نشانه‌های طرحواره انزوای اجتماعی در روابط عاطفی

با توجه به تعاریفی که تا اینجا درباره انزوای اجتماعی گفته شد ممکن است تا حدی متوجه تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی شده باشید. با این وجود، در ادامه برخی از نشانه‌های طرحواره انزوای اجتماعی در روابط عاطفی ذکر شده‌اند:

  • فرد در کنار دوستان یا خانواده شریک عاطفی خود معذب است؛
  • خود را از نظر ظاهر، تحصیلات، طبقه‌ی اجتماعی یا مهارت گفت‌وگو با دیگران مقایسه می‌کند؛
  • تصور می‌کند شریک عاطفی‌اش در جمع از او خجالت خواهد کشید؛
  • مهمانی‌ها، سفرهای گروهی یا دورهمی‌های مشترک اجتناب می‌کند؛
  • احساس می‌کند با دنیای اجتماعی شریکش هماهنگ نیست؛
  • بخش‌هایی از پیشینه‌ی خانوادگی، علایق یا شخصیت خود را پنهان می‌کند؛
  • پیش از حضور در جمع، بیش‌ازحد درباره‌ی اینکه چه بگوید یا چگونه رفتار کند فکر می‌کند؛
  • در جمع ساکت، خشک، دور یا سرد به نظر می‌رسد، درحالی‌که در درون مضطرب یا آسیب‌پذیر است؛
  • برای ورود به موقعیت‌های اجتماعی کاملاً به شریک عاطفی خود متکی می‌شود؛
  • تفاوت‌های کوچک میان خود و شریکش را بزرگ و شباهت‌ها را کم‌اهمیت می‌کند؛
  • حتی در یک رابطه‌ی نزدیک، همچنان احساس تنهایی و بیرون ماندن دارد؛
  • برای پذیرفته شدن، خود واقعی‌اش را تغییر می‌دهد یا دائماً نقش بازی می‌کند.

این طرحواره چگونه بر انتخاب شریک عاطفی اثر می‌گذارد؟

تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی فقط محدود بر اتفاقات و تعاملات درون رابطه نیست؛ بلکه بخشی از تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی به نحوه‌ی انتخاب شریک عاطفی نیز برمی‌گردد.

بر اساس فرایند جذابیت طرحواره‌ای، کسی که طرحواره‌ی انزوای اجتماعی دارد احتمالاً جذب افرادی می‌شوند که در نقطه‌ی مقابل خود قرار دارند. به عنوان مثال، یانگ و کلسکو (۱۹۹۳) در کتاب زندگی خود را دوباره بیافرینید ذکر کرده‌اند که فرد ممکن است جذب کسی شود که نشانه‌های آشکار تعلق اجتماعی را دارد: اجتماعی، محبوب، خوش‌صحبت، جذاب، موفق یا دارای جایگاه اجتماعی بالا است. بودن در کنار چنین فردی می‌تواند موقتاً احساس تعلق ایجاد کند؛ گویی فرد از طریق شریک عاطفی‌اش به جمع و جامعه متصل می‌شود.

انتخاب یک شریک عاطفی اجتماعی‌تر می‌تواند جنبه‌ی مثبتی نیز داشته باشد. او ممکن است فرصت‌های بیشتری برای ارتباط فراهم کند و به فرد کمک کند به‌تدریج در موقعیت‌های اجتماعی احساس امنیت بیشتری داشته باشد. بااین‌حال، اگر این رابطه به وابستگی تبدیل شود، طرحواره تقویت خواهد شد. فرد ممکن است تمام گفت‌وگوها، آشنایی‌ها و برنامه‌های اجتماعی را به شریک عاطفی خود بسپارد و نتیجه بگیرد: «من بدون او نمی‌توانم با دیگران ارتباط برقرار کنم».

برخی دیگر از افرادی که طرحواره انزوای اجتماعی دارند نیز جذب کسانی می‌شوند که خودشان احساس بیگانگی و طردشدگی دارند. این پیوند می‌تواند تجربه‌ی فهمیده شدن ایجاد کند؛ اما گاهی زوج به‌جای کمک به رشد یکدیگر، از جامعه فاصله می‌گیرند و با تحقیر «آدم‌های عادی» یا بی‌ارزش دانستن روابط اجتماعی، انزوای مشترک خود را توجیه می‌کنند. در این حالت، رابطه به یک پناهگاه تبدیل می‌شود، نه پلی برای پیوند بیشتر با زندگی (Simeone-DiFrancesco, 2015).

تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر صمیمیت

طرحواره انزوای اجتماعی می‌تواند فرایند صمیمیت بین زوج‌ها و حتی سایر روابط را مختل کند، زیرا فردی که این طرحواره را دارد نگران است تفاوت‌هایش آشکار شوند و دیگران همین بهانه‌ها را دست‌مایه‌ای برای طرد کردن او کنند.

این افراد معمولاً درباره‌ی خانواده، وضعیت مالی، تاریخچه‌ی زندگی‌اش، علايق یا جنبه‌هایی از هویت خود حرفی نزند.

این پنهان‌کاری با هدف پنهان کردن شرم انجام می‌شود، اما در بلندمدت احساس تنهایی فرد را افزایش می‌دهد. از طرفی دیگر، پنهان‌کاری و سکوت باعث می‌شود که شریک عاطفی احساس کند فرد به او اعتماد ندارد یا اجازه‌ی نزدیک شدن به دنیای درونی خود را نمی‌دهد.

سه سبک مقابله‌ای با طرحواره در رابطه

برای توضیح تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی، باید به نقش سبک‌های مقابله‌ای نیز اشاره کنیم. وقتی این طرحواره فعال می‌شود، فرد ممکن است با روش‌های مختلفی با درد هیجانی و عاطفی آن مقابله کند.

  • تسلیم: وقتی فرد تسلیم طرحواره انزوای اجتماعی می‌شود فرد باور دارد که واقعاً متفاوت، نامطلوب یا در برقراری ارتباط ناتوان است. این سبک مقابله‌ای باعث می‌شود که فرد در جمع‌ها خود را کنار بکشد، کمتر صحبت کند و رفتار دیگران را نشانه نپذیرفته شدن خود برداشت کند. این رفتارها باعث می‌شود که شریک عاطفی او احساس کند که در جمع‌ها و گفت‌وگوها مورد همراهی قرار نمی‌گیرد.
  • اجتناب: فردی که برای مقابله با انزوای اجتماعی از اجتناب کردن استفاده می‌کند از مهمانی‌ها، آشنایی با خانواده شریک، فعالیت‌های گروهی یا موقعیت‌هایی که ممکن است مورد ارزیابی واقع شود دوری می‌کند. این موضوع باعث می‌شود که شریک عاطفی احساس کند که او تمایلی به عمیق شدن رابطه یا صمیمیت بیشتر ندارد.
  • جبران افراطی: در این مورد، فرد می‌کوشد ثابت کند که از محبوبیت برخوردار است، از دیگران برتر یا کاملاً مورد پذیرش قرار گرفته است. علاوه بر این، در این حالت ممکن است بیش‌ازحد بر ظاهر، موفقیت، ثروت، معاشرت با افراد خاص یا نمایش محبوبیت تأکید کند. گاهی نیز تفاوت خود را به نشانه برتری تبدیل می‌کند و دیگران را سطحی، معمولی یا فاقد فهم می‌داند. در اینجا، شریک عاطفی، احساس می‌کند که رابطه به میدان مبارزه‌ای برای اثبات محبوبیت تبدیل شده است که یا این که فرد به برون‌گرایی افراطی روی آورده است.

چرخه‌ی طرحواره انزوای اجتماعی در رابطه

تمامی طرحواره‌های ناسازگار، از طریق سبک‌های مقابله‌ای چرخه‌ی ناکارآمدی در روابط ایجاد می‌کنند که ارمغان نهایی آن تقویت طرحواره‌ها و تخریب روابط و یا کاهش رضایت از رابطه است. چرخه طرحواره انزوای اجتماعی در روابط عاطفی به این صورت شکل می‌گیرد:

موقعیت‌های اجتماعی می‌توانند طرحواره انزوای اجتماعی را فعال کنند. در این حالت فرد پیش بینی می‌کند که احتمالاً مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد یا دیگران می‌فهمند که او تفاوت اساسی با آن‌ها دارد. در نتیجه دچار اضطراب می‌شود که باعث افزایش افکار منفی و احساسات ناخوشایند می‌شود.

این فرایند نیز به این منجر می‌شود که فرد سکوت کند یا اینکه از طریق جبران افراطی به صورت نمایشی رفتار کند. بنابراین برقراری ارتباط با او دشوار می‌شود و افراد از او فاصله می‌گیرند. همین فاصله، به عنوان مدرکی در نظر گرفته می‌شود که دیگران او را طرد می‌کنند. در نتیجه، دوباره طرحواره انزوای اجتماعی تقویت می‌شود و در موقعیت‌های اجتماعی دیگر سریع‌تر فعال می‌شود (Dumitrescu & Rusu, 2012).

تجربه‌ی شریک عاطفی

وقتی فرد از روابط اجتماعی یا صمیمیت فاصله می‌گیرد شریک عاطفی ممکن است رفتارهای او را به عنوان نشانی از بی‌علاقگی در نظر بگیرد.

علاوه بر این، ممکن است تصمیم بگیرد که بیشتر حرف بزند تا سکوت او را بشکند، موقعیت‌های اجتماعی بیشتری برنامه‌ریزی کند تا شاید بتواند راهی به درون او پیدا کند.

بعد از مدتی، شریک عاطفی ممکن است نقش واسطه را بر عهده بگیرد و در موقعیت‌های اجتماعی به جای فرد وارد گفت‌وگو شود یا بهانه‌هایی برای عدم حضور او بتراشد. این رفتارها اگرچه به‌نوعی حمایت محسوب می‌شوند اما به جای تغییر انزوای اجتماعی باعث وابستگی فرد به شریک عاطفی می‌شوند (Lemay, 2024).

تفاوت انزوای اجتماعی با نقص و شرم

انزوای اجتماعی ممکن است به همراه طرحواره نقص و شرم حضور داشته باشد و با وجود مشابهت‌هایی که بین آن‌ها وجود دارد باید وجه ممیزه هر کدام را در نظر گرفت.

در انزوای اجتماعی، تمرکز بیشتر بر جایگاه فرد در جمع و تفاوت‌های قابل‌مشاهده یا اجتماعی است: «من با این آدم‌ها جور نیستم» یا «در جمع پذیرفته نمی‌شوم».

در طرحواره نقص و شرم، احساس مشکل‌دار بودن به هسته هویت فرد مربوط می‌شود: «اگر کسی مرا واقعاً بشناسد، می‌فهمد که دوست‌داشتنی نیستم».

فردی که عمدتاً طرحواره انزوای اجتماعی دارد ممکن است پس از عبور از مرحله آشنایی و شکل‌گیری رابطه نزدیک، احساس راحتی کند. اما اگر طرحواره نقص و شرم نیز فعال باشد، ترس از افشا شدن و طرد شدن ممکن است با افزایش صمیمیت بیشتر شود.

چگونه می‌توان اثر طرحواره را بر رابطه کاهش داد؟

اکنون که با تأثیر رابطه طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی آشنا شده‌اید شاید بخواهید روش‌هایی را برای مدیریت این طرحواره بیاموزید و تلاش کنید آن را تغییر دهید.

روش‌هایی که برای کاهش تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی در اینجا مطرح می‌شوند اگرچه به شما کمک می‌کنند فاصله‌ی اجتماعی و عاطفی خود را با دیگران کاهش دهید اما باید به خاطر داشته باشید که این روش‌ها نمی‌توانند جایگزین طرحواره‌درمانی یا سایر روش‌های درمانی باشند. به طور کلی، بهتر است از این روش‌ها در کنار روان‌درمانی استفاده کنید تا بیشترین فایده را از آن‌ها ببرید.

۱. ریشه‌های طرحواره را بشناسید

آگاهی از نحوه‌ی شکل‌گیری طرحواره انزوای اجتماعی به شما کمک می‌کند بین واقعیت امروز روابطتان با دیگران و آنچه در گذشته تجربه کرده‌اید تفاوت قائل شوید.

شما بر مبنای آنچه در گذشته تجربه کرده‌اید دچار انزوا شده‌اید و این نشان نمی‌دهد که دیگرانی که امروز در زندگی شما هستند شما را دوست ندارند یا اینکه با آن‌ها متفاوت هستید.

علاوه بر این باید بدانید که تمامی طرحواره‌ها از جمله انزوای اجتماعی، اتفاقات فعلی زندگی را بر مبنای تجربه‌های گذشته تفسیر می‌کنند. بنابراین، احساسات و افکار شما تحت تأثیر گذشته‌ی شماست نه اتفاقات فعلی زندگی شما (Young et al., 2003).

۲. محرک‌ها را ثبت کنید

وقتی احساس می‌کنید که طرحواره‌ی شما فعال شده است موقعیتی را که در آن قرار گرفته‌اید و مواردی که باعث فعال شدن آن شده را یادداشت کنید.

یکی از محرک‌های مهم، افکار و پیش‌بینی‌های شماست. به عنوان مثال ممکن است شما پیش‌بینی کنید که در جمع کسی به شما توجه نخواهد کرد و همین موضوع باعث می‌شود که حتی قبل از حضور در جمع احساس انزوا کنید.

با ثبت کردن محرک‌ها می‌توانید تفاوت بین فعال شدن طرحواره و واقعیت‌ها و اتفاقات را درک کنید.

۳. تفاوت‌ها را برجسته نکنید

طرحواره انزوای اجتماعی بنا بر تعریف خود، روی تفاوت‌های واقعی یا حتی خیالی دست می‌گذارد و باعث می‌شود که شما دچار اضطراب و احساسات ناخوشایند شوید.

با این حال، تفاوتهای فردی یک امر طبیعی بین انسان‌هاست و از طرفی دیگر، بین تمامی انسان‌ها زمینه‌های مشترک زیادی وجود دارد که طرحواره‌ی شما مانع از دیدن آن‌ها می‌شود.

در نهایت اگر دیگران از شما می‌خواهند که در جمعشان حضور داشته باشید به این معناست که برخلاف افکار طرحواره‌ای، آن‌ها به شما احساس تعلق می‌کنند.

۴. انتقاد از خود را کاهش دهید

مهارت‌های ارتباطی نیز به تمرین دارند. بنابراین اگر در مهارت‌های خود احساس نقص می‌کنید می‌توانید با کار کردن روی آن‌ها، نقص‌های خود را برطرف کنید. همچنین، تمامی انسان‌ها هر یک به نوبه‌ی خود نقصی دارند. از این رو، نیازی به انتقاد از خود نیست.

سرزنش خود به این معناست که ذهنیت والد درونی شما فعال شده است و با احساس گناه و سرزنش به شما حمله می‌کند. مقابله با این صدای درونی بخشی از روش‌های کاهش تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی است.

۵. با موقعیت‌های اجتماعی دشوار مواجهه شوید.

همانطور که در قسمت سبک‌های مقابله‌ای توضیح دادم، اجتناب کردن یکی از روش‌های اصلی تداوم طرحواره‌های ناسازگار اولیه است.

بنابراین، برای کاهش تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی، لازم است که به صورت تدریجی با فعالیت‌ها و دورهمی‌های اجتماعی که از آن‌ها اجتناب کرده‌اید مواجهه شوید.

برای شروع، یک فهرست از موقعیت‌های اجتماعی و فعالیت‌هایی که در آن‌ها احساس می‌کنید وصله‌ی ناجور جمع هستید تهیه کنید. سپس آن‌ها را از آسان به دشوار مرتب کنید.

درنهایت، برای هر مرحله برنامه‌ریزی کنید و به صورت تدریجی خود را با آن‌ها مواجهه کنید.

احتمالاً هنگام مواجهه شدن با این موقعیت‌ها دچار اضطراب شوید و افکار طرحواره‌ای و صدای ذهنیت والد سرزنشگر به شما حمله کنند. با این حال، اگر کمی بتوانید اضطراب خود را تحمل کنید و با افکار طرحواره‌ای و ذهنیت سرزنشگر خود مقابله کنید آرام‌آرام پیشرفت تدریجی را تجربه خواهید کرد.

۶. با افکار طرحواره‌ای چالش کنید.

یکی از مؤثرترین روش‌های تأثیر طرحواره‌ای انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی، بررسی شواهد است؛ زیرا به شما کمک می‌کند با افکار منفی مرتبط با طرحواره‌ی انزوای اجتماعی چالش کنید. بررسی شواهد به این صورت است که در یک جدول شواهد موافق و مخالف مرتبط با طرحواره را یادداشت می‌کنید.

وقتی این کار را انجام می‌دهید متوجه می‌شوید که افکار طرحواره‌ای شما در مقابل واقعیت‌ها و تجربه‌هایتان نادرست از آب در می‌آیند؛ اما چون طرحواره‌ها مانند فیلتر عمل می‌کنند مانع از این شده‌اند که شما واقعیت‌های مخالف طرحواره‌ی خود را ببینید.

من در یک مقاله‌ی دیگر به صورت کامل و گام به گام به این موضوع پرداخته‌ام که افکار منفی باعث ایجاد مشکلات می‌شوند و روش‌های مقابله با آن‌ها از جمله بررسی شواهد را توضیح داده‌ام.

۷. جبران افراطی را کنار بگذارید.

جبران افراطی مانند اجتناب درنهایت باعث تقویت طرحواره می‌شود و تأثیر منفی زیادی بر روابط عاطفی می‌گذارد.

اگر به اطراف خود نگاه کنید و شواهد و واقعیت‌ها را نگاه کنید متوجه خواهید شد که بسیاری از افراد علی‌رغم اینکه ظاهر بی‌نقصی ندارند، یا موفقیت و دستاورد بسیار خاصی به دست نیاورده‌اند روابط عاطفی خوبی دارند؛ زیرا برای داشتن یک رابطه‌ی خوب، نیازی به نشان دادن ظاهر بی‌نقص یا موفقیت‌های آنچنانی نیست.

مراجعه به روان‌درمانگر

کار کردن و کاهش تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط صمیمانه ممکن است چالش‌برانگیز باشد. روش‌هایی که در بالا برایتان توضیح داده‌ام به شما کمک می‌کند تا حد خوبی با اضطراب‌های اجتماعی و افکار طرحواره‌ای خود مقابله کنید.

با این وجود، اگر احساس می‌کنید که طرحواره‌ی شما در برابر تغییر کردن مقاوم است بهتر است از یک درمانگر متخصص در حوزه‌ی طرحواره‌درمانی کمک بگیرید.

از آنجایی که مشکل اصلی شما با روابط عاطفی و روابط اجتماعی است می‌توانید طرحواره‌درمانی گروهی را نیز به یک گزینه مناسب در نظر بگیرید.

جمع‌بندی

طرحواره انزوای اجتماعی باعث می‌شود که شما با دیگران احساس بیگانگی کنید. از این رو وقتی وارد یک رابطه عاطفی می‌شوید ممکن است از صمیمیت گریزان باشید.

با این وجود برای کاهش تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاشقانه می‌توانید اقدامات مؤثری انجام دهید. مقابله با اجتناب، جبران افراطی و به چالش کشیدن افکار طرحواره‌ای و مراجعه به یک درمانگر به شما کمک می‌کند برای رضایت عاطفی خود اقدامات لازم را انجام دهید.

پرسش‌های متداول

پاسخ به پرسش‌های رایج درباره تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی

تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی بر روابط عاطفی چگونه است؟

طرحواره انزوای اجتماعی باعث می‌شود که فرد در رابطه احساس امنیت و تعلق کند. همچنین ممکن است بخش‌های از خود را پنهان کند، از حضور در روابط اجتماعی اجتناب و خود را با دیگران مقایسه کند. این رفتارها باعث می‌شود که صمیمیت بین زوج‌ها پیشرفت نکند.

آیا افراد دارای طرحواره انزوای اجتماعی از برقراری رابطه اجتناب می‌کنند؟

پاسخ به این سؤال به سبک‌های مقابله‌ای مورد استفاده فرد بستگی دارد. به عنوان مثال، برخی افراد از روابط و موقعیت‌های اجتماعی فاصله می‌گیرند؛ اما برخی دیگر برای پذیرفته شدن بیش‌ازحد تلاش می‌کنند، خود واقعی‌شان را پنهان می‌کنند یا ظاهری اجتماعی و سازگار از خود نشان می‌دهند. بنابراین، این طرحواره می‌تواند به شکل اجتناب، تسلیم یا جبران افراطی ظاهر شود.

طرحواره انزوای اجتماعی روی شریک عاطفی فرد چه تأثیری دارد؟

شریک عاطفی ممکن است احساس کند فرد او را به دنیای درونی خود راه نمی‌دهد، از برنامه‌های مشترک فاصله می‌گیرد یا علاقه‌ای به ارتباط با دوستان و خانواده او ندارد. گاهی نیز ممکن است مسئولیت کامل ایجاد ارتباطات اجتماعی بر دوش شریک اجتماعی‌تر قرار گیرد. اگر معنای این رفتارها روشن نشود، ممکن است به‌اشتباه به‌عنوان بی‌علاقگی یا طرد تفسیر شوند.

چگونه می‌توان تأثیر طرحواره انزوای اجتماعی را بر رابطه کاهش داد؟

فرد می‌تواند موقعیت‌های فعال‌کننده طرحواره را شناسایی کند، افکار مربوط به متفاوت‌بودن یا پذیرفته‌نشدن را واقعیت‌سنجی کند و احساسات خود را با شریکش در میان بگذارد. حضور تدریجی در جمع‌های امن، نشان‌دادن بخش‌های واقعی‌تر خود و ایجاد ارتباط با گروه‌هایی که با علایق و ارزش‌های فرد هماهنگ‌اند نیز می‌تواند احساس تعلق را تقویت کند.

چه زمانی برای طرحواره انزوای اجتماعی باید به درمانگر مراجعه کرد؟

اگر احساس تعلق‌نداشتن باعث اجتناب گسترده از روابط، ناتوانی در ایجاد صمیمیت، تعارض مکرر با شریک، اضطراب شدید در جمع یا احساس پایدار تنهایی شده باشد، مراجعه به درمانگر مفید است. طرحواره‌درمانی می‌تواند به شناسایی ریشه‌های این الگو، تغییر سبک‌های مقابله‌ای و شکل‌دادن تجربه‌های سالم‌ترِ ارتباط و تعلق کمک کند.

منابع

Young, J. E., & Klosko, J. S. (1993). Reinventing Your Life: The Breakthrough Program to End Negative Behavior and Feel Great Again. Plume.

Kover, L., Szollosi, G. J., Frecska, E., Bugan, A., Berecz, R., & Egerhazi, A. (2024). The association between early maladaptive schemas and romantic relationship satisfaction. Frontiers in Psychology, 15, Article 1460723.

Dumitrescu, D., & Rusu, A. S. (2012). Relationship between early maladaptive schemas, couple satisfaction and individual mate value: An evolutionary psychological approach. Journal of Cognitive and Behavioral Psychotherapies, 12(1), 63–76.

Cruwys, T., Dingle, G. A., Hornsey, M. J., Jetten, J., Oei, T. P. S., & Walter, Z. C. (2014). Social isolation schema responds to positive social experiences: Longitudinal evidence from vulnerable populations. British Journal of Clinical Psychology, 53(3), 265–280.

Lemay, E. P., Cutri, J., & Teneva, N. (2024). How loneliness undermines close relationships and persists over time: The role of perceived regard and care. Journal of Personality and Social Psychology, 127(3), 609–637.

Simeone-DiFrancesco, C., Roediger, E., & Stevens, B. A. (2015). Schema therapy with couples: A practitioner’s guide to healing relationships. Wiley-Blackwell.

مطالب اسکیمالوژی را در گوگل بیشتر ببینید اسکیمالوژی را به منابع ترجیحی خود اضافه کنید.
دنبال‌کردن در گوگل

دکتر حمید بهرامی زاده

رویکرد من طرحواره‌‌درمانی و روانکاوی است و تاکنون ۳ کتاب در حوزه طرحواره‌درمانی منتشر کرده‌ام و یک کتاب درباره‌ی درمان افسردگی. علاقه‌ی اصلی من یکپارچه‌نگری رویکردهای روان‌درمانی است. من فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های فردوسی، تهران و علامه‌طباطبایی هستم. شعار من این است: زندگی آب‌تنی کردن در حوضچه اکنون است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا