نکات کلیدی
- خیانت عاطفی، صرفنظر از اینکه چگونه تعریف شود، پدیدهای بسیار رایج است. با این حال باورهای نادرستی دربارهی آن وجود دارد که باعث میشود مواجهه با آن پیچیده شود. افراد برای خیانت کردن دلایل زیادی دارند و رابطهی جنسی فقط یکی از دلایل مهم است. در برخی موارد، حتی خیانت کردن به منزله دوستنداشتن یکدیگر نیست. به همین دلیل خیانت عاطفی یک پدیدهی چندوجهی است که در هر زوج دلایل متفاوتی برای بروز آن وجود دارد. پس از آشکار شدن خیانت، احتمال ترمیم رابطه وجود دارد و میتوان تعهد و اعتماد را بازسازی کرد.
از زمانی که روابط متعهدانه میان زوجها وجود داشته، خیانت عاطفی نیز وجود داشته است. شکستن پیمان وفاداری جنسی یا همان تعهد زناشویی، موضوعی تکرارشونده در تراژدیهای یونان باستان، کتاب مقدس، ادبیات قرون وسطی، آثار شکسپیر و روایتهای معاصر آلفرد هیچکاک، فرانک سیناترا و تیلور سوئیفت بوده است.
آمارها دربارهی خیانت عاطفی پیوسته تغییر میکند، زیرا تعریف اجتماعی خیانت نیز در حال دگرگونی است. اختراع خودرو، تلفن و اینترنت و همچنین گسترش مدارس و محیطهای کاری مختلط، فرصتهای بیشتری برای شکلگیری انواع روابط جسمی و عاطفی فراهم کردهاند.
خیانت عاطفی یکی از دلایل مهم مراجعه افراد به رواندرمانگر است؛ چه بهتنهایی و چه همراه با شریک عاطفیشان.
بیشتر مردم تصور میکنند دربارهی خیانت اطلاعاتی دارند، اما وقتی خیانت واقعاً وارد زندگیشان میشود، لازم است بسیاری از باورهای رایج دربارهی آن را بهسرعت کنار بگذارند.
خیانت عاطفی چیست؟
اگرچه به نظر میرسد تعریف خیانت عاطفی کار آسانی است اما وقتی میخواهیم به صورت دقیق دربارهی آن نظر بدهیم متوجه میشویم که با یک موضوع دشوار برای تعریف کردن روبرو هستیم.
دلیل این دشواری این است که افراد مختلف با توجه به باورها، تجربهها و انتظاراتی که از یک رابطهی عاطفی دارند، ممکن است رفتارهای متفاوتی را به عنوان خیانت تلقی کنند. برای مثال، ممکن است فردی صمیمیت عاطفی همسرش با شخص دیگری را نوعی خیانت بداند، درحالیکه فرد دیگری تنها زمانی احساس خیانت کند که رابطهای عاشقانه یا جنسی خارج از رابطه شکل گرفته باشد. حتی رفتارهایی مانند پیام دادن به شریک عاطفی سابق یا در میان گذاشتن مسائل شخصی با فردی دیگر نیز ممکن است برای بعضی افراد مصداقی از خیانت در رابطه عاطفی باشد.
این تفاوتها نشان میدهند که نمیتوان خیانت عاطفی را صرفاً بر اساس فهرستی از رفتارهای مجاز و غیرمجاز تعریف کرد. آنچه در یک رابطه پذیرفتنی است، ممکن است در رابطهای دیگر نقض اعتماد و تعهد تلقی شود.
ازاینرو، یکی از راههای فهم خیانت عاطفی، توجه به توافقها و مرزهایی است که زوجها دربارهی روابط خود با دیگران دارند. بااینحال، این تعریف نیز بهتنهایی کافی نیست؛ زیرا تمام توافقها لزوماً روشن، متقابل یا منصفانه نیستند. گاهی نیز زوجها بدون آنکه دربارهی مرزهای رابطه گفتوگو کرده باشند، انتظارات متفاوتی از وفاداری دارند.
بهطور کلی، میتوان خیانت عاطفی را شکلگیری نوعی صمیمیت عاطفی یا عاشقانه با فردی خارج از رابطه متعهدانه دانست که با تعهدات و مرزهای آن رابطه تعارض پیدا میکند و ممکن است اعتماد میان زوجین را آسیبپذیر سازد. پنهانکاری و فریب نیز در بسیاری از موارد به این آسیب دامن میزنند، هرچند وجود آنها شرط ضروری همه موارد خیانت عاطفی نیست (Guitar et al, 2017).
باورهای نادرست درباره خیانت عاطفی
دکتر مارتی کلاین (Marty Klein Ph.D) شش باور نادرست درباره خیانت عاطفی را مطرح کرده است که در ادامه آنها را مرور کنیم.
- شریک عاطفی هوشیار و مراقب میتواند از خیانت جلوگیری کند
- خیانت همیشه به رابطه جنسی مربوط است
- بعضی افراد صرفاً «معتاد رابطهی جنسی» هستند
- اعتراف به خیانت همیشه بهتر است
- کسی که یکبار خیانت کرده، همیشه خیانت خواهد کرد
- ازدواج نمیتواند از خیانت جان سالم به در ببرد
باور نادرست اول: شریک عاطفی هوشیار و مراقب میتواند از خیانت جلوگیری کند
آیا ممکن است شریک عاطفی شما خیانت کند؟ اگر رابطهتان رضایتبخش باشد، شریک عاطفیتان از سلامت روان برخوردار باشد، بتوانید دربارهی همهچیز با یکدیگر صحبت کنید و رابطهی جنسی رضایتبخشی داشته باشید، احتمال خیانت عاطفی کمتر خواهد بود. اما هیچ تضمینی وجود ندارد.
بااینحال، بعضی افراد تلاش میکنند چنین تضمینی ایجاد کنند. آنها تلفن همراه همسرشان را چک میکنند: پیامکها، موقعیت مکانی، ایمیلها و تماسهای تلفنی.
شرلوک هولمز اگر به چنین مجموعهای از سرنخها دسترسی داشت، چهها که نمیکرد!
برخی دیگر به شریکشان میگویند: «حق نداری با هیچ کسی برای شام بیرون بروی». عدهای نیز انتظار دارند هر زمان که بخواهند، شریکشان موقعیت خود را گزارش کند. وقتی هیچکدام از این روشها اطمینانبخش نیست، حتی ممکن است کارآگاه خصوصی استخدام کنند. اما این کارها مؤثر نیستند. اگر شریک عاطفی شما تصمیم به خیانت داشته باشد، احتمالاً راهی برای انجام آن پیدا خواهد کرد.
و حتی اگر بتوانید با نظارت و کنترل کافی از خیانت جلوگیری کنید، آیا واقعاً میخواهید زندگی خود را به چنین شکلی بگذرانید؟
باور نادرست دوم: خیانت همیشه به رابطه جنسی مربوط است
اگرچه داشتن رابطهی جنسی متفاوت، بهتر یا بیشتر میتواند انگیزهی بسیاری از خیانتها باشد، دلایل دیگری برای خیانت عاطفی افراد وجود دارد.
این دلایل میتوانند شامل خشم، نیاز به اثبات جذابیت یا جوانی، نیاز به محبت و تماس جسمی، میل به دوستداشتهشدن و تلاش برای اثبات استقلال و اختیار فردی باشند.
گاهی نیز شرایط خاصی پیش میآید و فرد میگوید: «من اصلاً دنبال چنین رابطهای نبودم، اما وقتی این فرصت پیش آمد، نتوانستم نه بگویم».
وقتی فردی متوجه خیانت همسرش میشود، اغلب تصور میکند که شریکش بهخاطر فردی جوانتر، جذابتر یا زیباتر به او خیانت کرده است. اما گاهی وقتی فرد سوم را میبیند، با تعجب متوجه میشود که او لزوماً چنین ویژگیهایی ندارد.
آنچه افراد خیانتکننده اغلب در جلسات درمان به من میگویند این است که مهمترین چیزی که از رابطهی خارج از ازدواج به دست آوردهاند، نه رابطهی جنسی فوقالعاده، بلکه احساس شنیدهشدن، مهمبودن یا حتی احساس سلامت و تعادل روانی بوده است.
باور نادرست سوم: بعضی افراد صرفاً «معتاد رابطهی جنسی» هستند
برخی افرادی که بارها دست به خیانت عاطفی میزنند، ممکن است درگیر مشکلات روانشناختی قابل تشخیص باشند. برای مثال، شاید از رفتار جنسی برای مقابله با افسردگی یا مدیریت اضطراب استفاده کنند، یا رفتارشان با اختلال دوقطبی یا اختلال وسواس فکریـعملی ارتباط داشته باشد.
علاوه بر این، ممکن است خیانت، شیوهای باشد که فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی برای مواجهه با موقعیتهای پراسترس زندگی به کار میگیرد.
من با افرادی که در مدیریت هیجانهای خود چنین مشکلاتی دارند، بسیار همدلی میکنم. رواندرمانی معمولاً میتواند برای آنها مفید باشد و در بسیاری از موارد، دارودرمانی نیز مزایای بیشتری به همراه دارد. اما اعتیاد وضعیتی است که در آن بدن فرد کنترل تصمیمگیری او را به دست میگیرد. هروئین و نیکوتین نمونههای شناختهشدهای از مواد اعتیادآور هستند.
چرا افراد چنین رفتارهایی انجام میدهند؟
معمولاً به این دلیل که نمیخواهند بدون فریبکاری، خودخواهی و انکاری زندگی کنند که آنها را از مواجهه با واقعیتهای ناخوشایند محافظت میکند.
شکستن مکرر تعهدات ممکن است شبیه اعتیاد به نظر برسد، اما اغلب تلاشی درماندهوار برای فرار از پیامدهای پایبندی به تعهدات است.
این پیامدها ممکن است شامل ملال، خشم، ناامیدی، نگرانی از افزایش سن یا زندگی در رابطهای بدون رابطه جنسی باشند.
در ضمن، باید به این نکته نیز توجه کنیم که روانشناسی برای افرادی که در ازدواجهای بدون رابطهی جنسی گرفتار شدهاند، راهکارهای چندان روشنی ارائه نمیکند؛ بهویژه زمانی که زوجین هنوز یکدیگر را دوست دارند یا فرزندان خردسال دارند.
باور نادرست چهارم: اعتراف به خیانت همیشه بهتر است
پاسخ به این پرسش بستگی دارد به اینکه فرد از اعترافکردن چه هدفی دارد. اگر هدف کسی صرفاً این باشد که پس از پایان یک رابطهی پنهانی، بدون آنکه خیانتش آشکار شده باشد، از احساس گناه خود خلاص شود، چنین اعترافی میتواند عملی خودخواهانه باشد.
البته اگر شریک آسیبدیده از خیانت آگاه شده باشد، معمولاً بهتر است فرد خیانتکننده آن را بپذیرد. دروغگویی بیشتر و تلاش برای پنهانکاری میتواند اوضاع را آشفتهتر و پیچیدهتر کند و اغلب نیز سرانجام موفق نخواهد بود.
شریک آسیبدیده ممکن است پنهانکاریهای بیشتر را نشانهای بداند که نمیتواند در آینده به فرد خیانتکننده اعتماد کند؛ مسئلهای که احتمال آشتی و بازسازی رابطه را بهشدت کاهش میدهد.
مطرحکردن موضوع داشتن یک رابطه پنهانی، پایاندادن به آن یا حتی فکرکردن به چنین رابطهای، گاهی میتواند راهی قدرتمند برای آغاز گفتوگو درباره تمایل به بهبود رابطه باشد. چنین موضوعی قطعاً توجه شریک عاطفی را جلب خواهد کرد.
آیا باید تمام جزئیات خیانت را تعریف کرد؟
صداقت لزوماً به معنای بیان همه جزئیات، بدون توجه به شرایط روانی شنونده نیست. برای فرد آسیبدیده، دانستن واقعیتهای مهم، مدت رابطه، وضعیت فعلی ارتباط با شخص سوم و خطرهای احتمالی میتواند ضروری باشد. اما ارائه جزئیات جنسی غیرضروری و تصویرساز ممکن است در بعضی شرایط به افزایش آشفتگی و تصاویر ذهنی مزاحم منجر شود.
بهتر است درباره زمان، شیوه و میزان افشا با توجه به نیازهای فرد آسیبدیده و شرایط رابطه تصمیمگیری شود.
اگر خطر خشونت، تهدید یا آسیب جدی وجود دارد، ایمنی طرفین باید در اولویت قرار گیرد و ممکن است کمک حرفهای برای برنامهریزی افشا ضرورت داشته باشد.
باور نادرست پنجم: کسی که یکبار خیانت کرده، همیشه خیانت خواهد کرد
برآوردهای حاصل از نظرسنجیها نشان میدهند احتمال خیانت مجدد در افرادی که پیشتر خیانت کردهاند، در مقایسه با کسانی که هرگز خیانت نکردهاند، تقریباً سه برابر بیشتر است.
از سوی دیگر، تجربهی بالینی من نشان میدهد بسیاری از افرادی که خیانت میکنند، خودشان نیز از پیامدهای آشکارشدن خیانت بهشدت آسیب میبینند.
گاهی مشاهدهی اندوه و رنج شریک عاطفی و گاهی احساس شرم خودشان، چنان آنها را تکان میدهد که تصمیم میگیرند به وفاداری پایبند بمانند.
البته ابتدا این شوک را تجربه میکنند. سپس باید فرایندی را پشت سر بگذارند؛ شاید از طریق رواندرمانی، بیداری معنوی یا دورهای دشوار از تأمل و تحول درونی.
اگر بتوانند از این فرایند با درک تازهای از خود، صمیمیت یا معنای خیانت بیرون بیایند، آنگاه ممکن است بتوانند تعهدی واقعی به وفاداری پیدا کنند.
بعضی از بهترین ازدواجها، سرانجام از دل چنین فرایندی شکل میگیرند. بنابراین، اگرچه درست است که بعضی افراد بارها و بارها دست به خیانت عاطفی میزنند، نمیتوان گفت هر فردی که یکبار خیانت کرده است، حتماً دوباره چنین خواهد کرد. و تأسفآور خواهد بود اگر تصور کنیم کسی که یکبار خیانت کرده، بنا به تعریف، فردی است که هیچ امیدی به تغییر او وجود ندارد.
از کجا بفهمیم فرد خیانتکننده واقعاً تغییر کرده است؟
اظهار پشیمانی مهم است، اما کافی نیست. ممکن است کسی از پیامدهای خیانت عاطفی بهشدت ناراحت باشد، از ازدستدادن رابطه بترسد یا احساس گناه کند؛ بااینحال، هنوز شناخت روشنی از عواملی که به خیانت منجر شدهاند نداشته باشد.
تغییر واقعی را بهتر است در مجموعهای از رفتارها جستوجو کنیم: پذیرش مسئولیت بدون سرزنش شریک عاطفی، قطع رفتار پنهانی، احترام به مرزهای توافقشده، پاسخگویی، تلاش برای شناخت الگوهای شخصی و تداوم تغییر در طول زمان.
این موارد تضمینکننده وفاداری آینده نیستند، اما برای ارزیابی آمادگی فرد جهت بازسازی اعتماد، از قولهای هیجانی و لحظهای معنادارترند. از سوی دیگر، فرد آسیبدیده مجبور نیست برای اثبات امکان تغییر دیگری، در رابطه باقی بماند.
باور نادرست ششم: ازدواج نمیتواند از خیانت جان سالم به در ببرد
اگر چنین بود، ازدواج انتخابی بسیار پرخطر محسوب میشد و مشاورهی ازدواج نیز سرمایهگذاری چندان مناسبی نبود.
دو نوع رابطه وجود دارد که پس از خیانت ادامه پیدا میکنند.
نوع اول: رابطهای که صرفاً ادامه مییابد
در این نوع رابطه، ارتباط میان زوجین ضعیف است، انتظارات آنها از یکدیگر پایین است و ممکن است فشارهای خانوادگی یا فرهنگی باعث شود کنار هم بمانند.
گاهی نیز وابستگی مالی یا انواع دیگر وابستگی مانع جدایی میشود. چنین رابطهای حتی پیش از وقوع خیانت نیز چندان رضایتبخش نبوده است. زوجین ممکن است پس از خیانت نیز برای بهبود رابطه یا درک متقابل تلاش چندانی نکنند.
نوع دوم: رابطهای که برای بازسازی آن تلاش میشود
این نوع رابطه تقریباً نقطهی مقابل حالت اول است. در چنین رابطهای، زوجین سخت تلاش میکنند بفهمند چه اتفاقی افتاده و چرا رخ داده است. آنها تا حدی به خودنگری میپردازند و انگیزهها و رفتارهایشان را بررسی میکنند.
در مرحلهای از این فرایند، شروع میکنند به اینکه واقعاً به حرفهای یکدیگر گوش بدهند. و سرانجام دربارهی این موضوع گفتوگو میکنند که میخواهند در رابطهی تازهای که در حال ساختن آن هستند، چه چیزهایی وجود داشته باشد.
کارکردن با چنین زوجهایی تلاش زیادی میطلبد، اما میتواند تجربهای هیجانانگیز، امیدبخش و سرشار از احساس زندگی نیز باشد.
پس از آشکار شدن خیانت عاطفی چه باید کرد؟
اگر اخیراً از خیانت عاطفی همسر یا شریک عاطفی خود، آگاه شدهاید، ممکن است به تصمیمهای فوری فکر کنید مانند اینکه او را ببخشید، از هم جدا شوید، تمام جزئیات خیانت را بدانید یا اینکه رابطهتان را نجات دهید. در چنین شرایطی، چند نکته میتواند کمککننده باشد.
- امنیت روانی و جسمی خود را در اولویت قرار دهید. اگر رابطه با تهدید، خشونت یا کنترلگری همراه است، اولویت با حفظ ایمنی و دریافت حمایت مناسب است.
- برای تصمیمگیری عجله نکنید. لازم نیست فوراً دربارهی ادامه یا پایان رابطه تصمیم قطعی بگیرید. البته اگر موضوع سلامت جنسی یا خطر فوری مطرح است، رسیدگی به آن را نباید به تعویق انداخت.
- بین واقعیتهای ضروری و جزئیات آسیبزا تفاوت بگذارید. شما طبیعتاً حق دارید اطلاعات لازم برای تصمیمگیری را بدانید، اما لازم نیست خود را در معرض جزئیاتی قرار دهید که فقط به آشفتگی بیشتر منجر میشوند.
- احساسات خود را نادیده نگیرید. خشم، اندوه، ترس، شرم یا سردرگمی پس از خیانت ممکن است رخ دهند. احساس آسیبدیدگی به معنای ضعف یا ناتوانی نیست.
- برای ترمیم رابطه فقط به وعدهووعیدها اعتماد نکنید. اعتماد معمولاً از طریق رفتارهای مسئولانه، شفافیت و ثبات در طول زمان بازسازی میشود.
در صورت ادامهی آشفتگی شدید، دشواری در تصمیمگیری یا تکرار تعارضهای شدید، رواندرمانی فردی یا زوجدرمانی میتواند به روشنترشدن وضعیت کمک کند.
سخن پایانی
خیانت عاطفی یک پدیدهی چندوجهی است که نیازمند بررسی و شناخت بیشتر است. زوجها به دلایل مختلفی ممکن است به سمت خیانت کردن تمایل پیدا کنند. اگرچه، خیانت عاطفی مورد پسند هیچکس نیست اما باورهای نادرستی درباره آن وجود دارد که باعث میشود شناخت و درمان آن دشوار شود. اگر شما با چنین مشکلی روبرو هستید بهترین اقدام، به مراجعه به متخصص و روانشناسانی است که در حیطهی رابطه، ازدواج و خانواده کار میکنند.
سؤالات متداول
آیا خیانت عاطفی بهاندازه خیانت جنسی آسیبزاست؟
شدت آسیب را نمیتوان صرفاً از نوع خیانت تعیین کرد. برای برخی افراد، وابستگی عاطفی پنهانی شریکشان دردناکتر از رابطهی جنسی خارج از تعهد است؛ برای برخی دیگر، رابطهی جنسی اهمیت بیشتری دارد. معنای خیانت، میزان پنهانکاری، مدت آن و شرایط رابطه بر تجربه فرد آسیبدیده اثر میگذارند.
آیا خیانت همیشه نشانه دوستنداشتن شریک عاطفی است؟
خیر. انگیزههای خیانت متفاوتاند و فقدان عشق فقط یکی از عوامل احتمالی است. بااینحال، وجود علاقه یا محبت به شریک عاطفی، آسیب ناشی از نقض تعهد را از بین نمیبرد.
آیا فردی که خیانت کرده میتواند دوباره قابل اعتماد شود؟
در بعضی روابط، بازسازی اعتماد امکانپذیر است، اما تضمینی وجود ندارد. پذیرش مسئولیت، صداقت، رعایت مرزها و تغییر پایدار رفتار از شرایط مهم این فرایند هستند.
آیا بعد از خیانت باید رابطه را تمام کرد؟
هیچ پاسخ یکسانی برای همه روابط وجود ندارد. ادامه یا پایان رابطه به عواملی مانند ایمنی، نوع و تکرار خیانت، میزان مسئولیتپذیری فرد، کیفیت رابطه و خواستههای فرد آسیبدیده بستگی دارد. هدف مشاوره، کمک به تصمیمگیری آگاهانه است، نه تحمیل ماندن یا رفتن.
منابع
- Atkins, D. C., Marín, R. A., Lo, T. T. Y., Klann, N., & Hahlweg, K. (2010). Outcomes of couples with infidelity in a community-based sample of couple therapy. Journal of Family Psychology, 24(2), 212–216.
- Gordon, K. C., Baucom, D. H., & Snyder, D. K. (2005). Treating couples recovering from infidelity: An integrative approach. Journal of Clinical Psychology, 61(11), 1393–1405.
- Knopp, K., Scott, S., Ritchie, L., Rhoades, G. K., Markman, H. J., & Stanley, S. M. (2017). Once a cheater, always a cheater? Serial infidelity across subsequent relationships. Archives of Sexual Behavior, 46, 2301–2311.
- Klein, M. (2026, June 14). Myths about infidelity. Psychology Today.
- Selterman, D., Garcia, J. R., & Tsapelas, I. (2019). Motivations for extradyadic infidelity revisited. The Journal of Sex Research, 56(3), 273–286.
- Selterman, D., Garcia, J. R., & Tsapelas, I. (2021). What do people do, say, and feel when they have affairs? Associations between extradyadic infidelity motives with behavioral, emotional, and sexual outcomes. Journal of Sex & Marital Therapy, 47(3), 238–252.
- Warach, B., & Josephs, L. (2021). The aftershocks of infidelity: A review of infidelity-based attachment trauma. Sexual and Relationship Therapy, 36(1), 68–90.
- World Health Organization. (2024). Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders. World Health Organization.










